Skip to Main Navigation

Тойм

  • Өнгөрсөн 30 жилийн хугацаанд Монгол улсын ДНБ гурав дахин өсч, сургуульд хамрагдалт нэмэгдэн, эх хүүхдийн эндэгдэл эрс буурсан зэрэг олон амжилттай, ардчилсан улс болон хөгжлөө. Хөдөө аж ахуй, эрдэс баялгийн арвин нөөц баялагтай, хүн амын боловсролын түвшин улам бүр нэмэгдэж байгаа Монгол улсын урт хугацааны хөгжлийн төлөв гэрэл гэгээтэй байна.

    Монгол Улсын эдийн засагт КОВИД-19 цар тахал өргөн хүрээнд, ноцтой нөлөө үзүүлснээр эдийн засаг 2020 онд 5.3 хувиар унасан нь 1990-ээд оны эхэн үеэс хойших хамгийн том агшилт боллоо. Дэлхийн зах зээл дээр голлох түүхий эдийн эрэлт огцом буурч, Хятадтай залгаа хил хаагдсан нь уул уурхайд түшиглэсэн эдийн засагт томоохон цохилт болсон гадаад хүчин зүйлүүдийн нэг байв. Дотоод хүчин зүйлийн хувьд, халдварын тархалтыг хязгаарлахад чиглэсэн хөл хорионы арга хэмжээ нь үйлчилгээний салбарт хүндээр туслаа. Гэхдээ үүний ачаар цар тахлын эрүүл мэндийн салбарт үзүүлэх ноцтой нөлөөг бууруулав. Татварын хөнгөлөлт, чөлөөлөлт, орлогыг дэмжих хэлбэрээр төрөөс үзүүлж буй тусламж, дэмжлэг нь КОВИД-19 цар тахалтай холбоотой хямралын айл өрх, бизнес эрхлэгчдэд үзүүлэх нөлөөллийг зөөллөхөд тусалсан хэдий ч, төсөвт ихээхэн дарамт боллоо. Тухайлбал, төсвийн алдагдал огцом нэмэгдэж, ДНБ-ий 9.5 хувьд хүрсэн бөгөөд төсвийн алдагдал, өрийг бууруулах бодлого хэрэгжүүлж байсан өмнөх гурван жилийн ололт амжилтыг сааруулав. Ингэснээр ДНБ-д эзлэх Засгийн газрын өр 2020 онд эргэн өсөж, ДНБ-ий 80 хувьд дөхөж очсон нь сүүлийн жилүүдэд ДНБ-д эздэх өрийн хэмжээ буурч ирсэн чиг хандлага үгүй боллоо. Дотоодын эрэлт сул байж, газрын тосны үнэ буурсан зэрэг голлох хүчин зүйлсийн нөлөөгөөр инфляцын дарамт 2020 онд нам түвшинд хадгалагдав.

    Эрх баригчид цар тахлыг тогтоон барьж, дотоод эрэлтийг эрчимжүүлэх хүчин чармайлтаа  үргэлжлүүлж, эдийн засгийн гадаад орчны сөрөг нөлөөлөл буурч, вакцинжуулалтыг дагаад аж ахуйн нэгж, хэрэглэгчид цар тахалтай зэрэгцэн амьдрах амьдралын шинэ хэв маягт дасан зохицсоноор эдийн засаг 2021 онд сэргэх төлөвтэй байна. Гэхдээ, КОВИД-19 цар тахлын дотоод тархалт эрчимжиж, дэлхийн дахинд халдварын дараа дараагийн давлагаа үүсэх, санхүүгийн системийн тогтвортой байдал алдагдах, цаг агаарын аюулт нөхцөл байдал бий болбол эдийн засгийн сэргэлтийг удаашруулах эрсдэлтэй.

    Монгол Улсын албан ёсны ядуурлын түвшин 2010 оноос хойш хэлбэлзэж ирсэн. 2010-2014 онуудын эдийн засгийн хурдтай өсөлтийн үед ядуурлын түвшин 38.8 хувиас 21.6 хувь болж нэлээд буурсан. Харин 2016 – 2018 онуудад ядуурал хөдөө орон нутагт буурсан боловч хот суурин газарт төдийлөн буураагүй дүр зураг ажиглагдаж байна.  Эдийн засгийн өсөлт хөдөө орон нутгийн ядуу иргэдэд илүү хүртээмжтэй байсан гэж хэлж болохоор байгаа ба 2016 онд 34.9 хувь байсан хөдөөгийн ядуурлын түвшин 2018 онд 4 хувиар буурч, 30.8 хувь болсон. Үүнд мал, мал аж ахуйн бүтээгдэхүүний үнийн өсөлт, ядуу, бага орлоготой иргэдэд чиглэсэн нийгмийн хамгааллын хөтөлбөрүүд голлон нөлөөлөв. Ойрын жилүүдэд хөдөлмөр эрхлэлт, ядууралд чиглэсэн нийгмийн хамгааллын бодлогыг төсвийн хувьд тогтвортой байдлаар хэрэгжүүлэх, эдийн засгийн өсөлт эерэг байх нь ядуурлыг бууруулах гол түлхэц хүч байх болно.

    Тогтвортой бөгөөд хүртээмжтэй өсөлтийг цогцлоож, ядуурлыг бууруулахын тулд Монгол улс засаглалыг бэхжүүлэх, төсвийн орлогыг үр ашигтай удирдах чадавхийг сайжруулах, эдийн засгийн нөөцийг зардал, хөрөнгө оруулалт, хуримтлалд оновчтой хуваарилах, хот болон хөдөөгийн бүх иргэдийг ижил тэгш боломжоор хангах шаардлагатай. Үүнийг байгаль орчноо хамгаалсан, цаашлаад хүн амын үе үеийн эрх тэгш байдлыг хангасан байдлаар хэрэгжүүлэх нь зүйтэй юм.

    Сүүлд шинэчлэгдсэн: 2021.4.07

  • Монгол улс 1991 оны 2-р сард Дэлхийн Банкны гишүүн орон болсон бөгөөд энэ жил Монгол Улс – Дэлхийн Банкны түншлэлийн 30 жилийн ой тохиож байна. Өнгөрсөн 30 жилийн хугацаанд Дэлхийн Банк Монгол Улсад нийт 1.3 тэрбум гаруй ам.долларын хөгжлийн санхүүжилт олгожээ.

    2021 оны 3 дугаар сарын байдлаар Дэлхийн Банкнаас Монгол Улсад олгож буй нийт зээл/буцалтгүй тусламжийн багц 424.41 сая ам. доллар байгаа бөгөөд үүнд Олон Улсын Хөгжлийн Ассоциаци/Олон Улсын Сэргээн Босголт Хөгжлийн Банкны санхүүжилттэй нийт 400.21 сая ам.долларын өртөг бүхий 13 төсөл, бусад байгууллагатай хамтран санхүүжүүлж буй 18.07 сая ам.долларын буцалтгүй тусламжийн хоёр төсөл болон хэрэгжүүлэгч агентлагийн хэрэгжүүлж байгаа итгэлцлийн сангаас санхүүжсэн 6.13 сая ам.долларын гурван төсөл багтаж байна.  

    Дэлхийн Банк нь зээл болон буцалтгүй тусламжаас гадна Монгол Улсын дунд болон урт хугацааны хөгжлийн зорилтыг дэмжих, стратегийн гол чиглэлээр засгийн газраас явуулах шинэчлэлийг дэмжихээр чадавхийг бэхжүүлэх хүрээнд аналитик болон зөвлөх үйлчилгээ үзүүлдэг.

    Дэлхийн Банк Группын Монгол Улстай байгуулсан 2013-2017 оны Түншлэлийн стратегийн дагуу тус банк үндсэн гурван чиглэлээр Монгол Улсад дэмжлэг үзүүлж байна. Үүнд:

    ·        Уул уурхайн эдийн засгийг тогтвортой, ил тод удирдахад Монгол улсын чадавхийг бэхжүүлэх.

    ·        Хот болон хөдөөд эдийн засгийн өсөлт, ажил эхрлэлтийг дэмжих тогтвортой, олон тулгуурт суурь бий болгох.

    ·        Үйлчилгээний хүртээмжийг нэмэгдүүлэх, үйлчилгээг илүү сайн хүргэх, нийгмийн хамгааллын системийг сайжруулах, гамшгийн эрсдэлийн удирдлагыг боловсронгуй болгох замаар эмзэг байдал, өсөн нэмэгдэж буй тэгш бус байдлын асуудлыг шийдвэрлэх.

    Дэлхийн Банк Групп Монгол Улсын Нийгэм эдийн засгийн цогц дүн шинжилгээ/оношилгоо баримт бичгийг 2018 онд гүйцэтгэсэн бөгөөд энэ хүрээнд Монголд ядуурлыг эцэслэх, хамтын хөгжил цэцэглэлтийг бий болгоход учирч буй бэрхшээл болон тэргүүлэх чиглэлүүдийг тодорхойлсон юм.  Монгол улсад ДБГ-ын хэрэгжүүлж буй хөтөлбөрүүдийг үргэлжлүүлэх нөхцлийг хангахын тулд Монгол улсын эрх бүхий удирдах байгууллагуудтай зөвлөлдсөний үндсэн дээр Гүйцэтгэл ба Сургамжийн Дүгнэлт (ГСД)-ийг боловсруулсан. Тус баримт бичиг нь одоо хэрэгжүүлж буй түншлэлийн стратегийн хугацааг 2020 оны 12-р сарын 31 хүртэлх хугацаанд сунгалаа.

    Дэлхийн Банк Группээс засгийн газар, хувийн хэвшил, иргэний нийгмийн байгууллагуудтай зөвлөлдөн, Монгол Улстай байгуулах шинэ Түншлэлийн стратегийн хүрээг шинээр боловсруулж байна. Түншлэлийн шинэ Хүрээ (ТХ) нь 2025 он хүртэлх ДБГ-ын Монгол Улстай хамтран ажиллах стратегийг чиглүүлэх бөгөөд CЖ2021-д багтан эцэслэгдэнэ.

    Сүүлд шинэчлэгдсэн: 2021.4.07

  • 1991 оноос хойшхи хугацаанд Олон Улсын Хөгжлийн Ассоциаци нь хөдөөгийн хөгжил, боловсрол, Улаанбаатар хотод амьдрах нөхцөлийг сайжруулах, уул уурхайн салбарын  удирдлагын тогтолцоог сайжруулах, байгаль орчныг хамгаалах, бодлого боловсруулах болон бусад чиглэлээр Монгол Улсын хөгжлийг дэмжиж ажилласан.

    Хөдөө орон нутгийг хөгжүүлэх хөтөлбөрийн гол зорилго нь малчдыг бэлчээрийн мал аж ахуйтай холбоотой эрсдэлээс хамгаалах, цаг уурын онц нөхцөлд тэдэнд дэмжлэг туслалцаа үзүүлэх, бичил санхүү, харилцаа холбоо, нийгмийн үйлчилгээг сайжруулах үүднээс ололт амжилтыг бататгаж хөтөлбөрийг улам өргөжүүлэхэд оршиж байв. 

    Хөдөөгийн боловсролыг дэмжих төсөл нь 2007-оос 2013 оны хооронд Монголын хөдөөгийн нийт 383 анхан шатны боловсролын сургуульд 3560 номын санг байгуулжээ. Сургууль бүр 160-аас дээш ном хүлээн авсан бөгөөд үүний үр ашгийг нийт 130,000 сурагчид хүртсэн байна. Мөн орон нутгийн 4,144 багш, 383 сургуулийн захирлуудыг сургалтанд хамруулсан бөгөөд 95 үндсэн сургууль болон 178 сургагч багш нараас бүрдсэн орон нутгийн мэргэжлийн хөгжлийн сүлжээг байгуулсан.

    “Хөдөөгийн цахилгаан хангамжинд сэргээгдэх эрчим хүчийг ашиглах төсөл” (REAP) нь Монгол Улсын Засгийн газрын малчдыг цахилгааны эх үүсвэрээр хангах “100 000 нарны гэр” үндэсний хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэхэд дэмжлэг үзүүлсэн бөгөөд үүний үр дүнд хагас сая гаруй малчид ахуйн хэрэглээнд зориулсан зөөврийн нарны цахилгаан үүсгүүр ашиглан эрчим хүч ашиглах боломжтой болсон. Мөн түүнчлэн төслийн шугамаар сум, дүүргийн цахилгаан хангамжийг сайжруулах чиглэлээр, тухайлбал, дэд станцуудыг нөхөн сэргээх, тэдгээрийг эрчим хүчээр хангахад сэргээгдэх эрчим хүчний технологийн аналог системийг суурилуулах ажлыг санхүүжүүлсэн.

    2006 оноос дөрвөн аймагт Малын индексжүүлсэн даатгалын төсөл хэрэгжиж эхлэв. 2010 онд дахин тохиолдсон зудын дараагаас төслийн хамрах хүрээг өргөтгөн, нийт 21 аймагт хэрэгжүүлсэн.

    Төслөөр нэвтрүүлсэн даатгалын тогтолцооны дагуу хохирлыг аливаа нэг малчин өрхийн хохирлын хэмжээгээр биш харин тухайн орон нутаг болон хорогдсон малын төрлөөс ерөнхийд нь хамааран тооцдог. Даатгалын энэ шинэ тогтолцоо нь дэлхий нийтэд хэрэгжсэн ийм төрлийн анхны даатгалын тогтолцоо болов. Төсөл хэрэгжиж эхэлсэн цагаас малчид малын даатгалд хамрагдах нь улам ихэссэн ба жил ирэх тусам даатгалд хамрагдах малчдын тоо нэмэгдэж байв. 2015 онд төсөл дууссанаас хойш, засгийн газраас малын индексжүүлсэн даатгалыг үргэлжлүүлэн дэмжсээр ирэв. 2016-2017 онд хамгийн их хэмжээний даатгалыг худалдаалсан байдаг.

    2005-аас 2013 оны хооронд хэрэгжсэн  Мэдээлэл, харилцаа холбооны дэд бүтцийг хөгжүүлэх төсөл (МХХДБХТ)-ийн хүрээнд Монголын нийт 330 сумын төв орчин үеийн утас болон интернэтийн үйлчилгээнд  холбогдсоноос 34 сумын төв төслийн хэрэгжилтийн 2005-2013 оны хооронд өндөр хурдны интернэтэд холбогдсон байдаг. Малчид өдөр тутмын амьдралдаа гар утас ашиглаж эхэлсэн бөгөөд сумын төвийн гаднаас хийгдсэн утасны ярианы минут төсөл эхлэх үед 0 байсан бол 2012 он гэхэд жилд 530,000 минутад хүрсэн байна. Сумын төв болон сумын төвөөс гаднах оршин суугчдын интернэтийн хэрэглээ өдрөөс өдөрт тэлж байна. Засгийн газрын зүгээс бодлого, зохицуулалтын орчинг сайжруулж, МХХТ-ийн салбарын хөрөнгө оруулалтыг дэмжсэнээр тухайн салбарын жилийн нэмэлт хөрөнгө оруулалт 2005 онд 37.6 сая ам.доллар байсан бол 20013 онд 395 сая ам.доллар болжээ. Улс орон даяар харилцаа холбоо, интернетийн үйлчилгээг хүргэхэд шаардлагатай санхүүжилтийг бүрдүүлэхийн тулд сан байгуулан, нөөц хуримтлуулах механизмыг боловсруулсан.       

    Хөдөө аж ахуйн маркетинг төслийн хүрээнд засгийн газар мал аж ахуйн хөдөлмөрийн бүтээмжийг нэмэгдүүлэх, зах зээлд нэвтрэх боломжоор хангах, мал аж ахуйд суурилсан үйлдвэрлэлийг төрөлжүүлэх чиглэлээр зорилтот хөрөнгө оруулалтыг хийн,  хөдөөгийн амьжиргаа болон хүнсний аюулгүй байдлыг дээшлүүлэхэд хувь нэмэр оруулав. Өнөөг хүртэл төслөөс хүнсний ногоо, жимс жимсгэнэ тариалах, өртгийн сүлжээг хөгжүүлэх, малын эрүүл мэнд, үүлдэр угсааг сайжруулах  чиглэлээр нийт 200 гаруй дэд төслүүдийг санхүүжүүлжээ. Эдгээр дэд төслүүдийн үр дүнд Завхан, Хөвсгөл, Говь-Алтай, Баянхонгор болон Архангай зэрэг баруун таван аймгийн 15 сумын өрхийн орлого, малын бүтээгдэхүүний гарц, ажлын байр болон хүнсний хангамж нэмэгдсэн байна. Мөн 7,000 гаруй хүнд малын эрүүл мэнд, үүлдэр угсааг сайжруулах, малын тэжээл бэлтгэх, хүнсний ногоо, жимс жимсгэнэ тариалах, байгаль орчны удирдлагын сэдвээр сургалт хийсэн.  Уг төсөл 2017 оны 12 сар хүртэл хэрэгжсэн.

    Японы нийгмийн хөгжлийн сангийн санхүүжилттэй хэрэгжсэн Монголын хөдөөгийн хамгийн эмзэг бүлгийн хүүхдүүдийн бага сургуулийн боловсролын үр дүнг дээшлүүлэх нь төсөлд Монголын 4 аймгийн 30 сумын нүүдэлчин малчин өрхийн хүүхдүүд хамрагдав. Төслийн хүрээнд хөдөөгийн алслагдсан нутагт амьдардаг малчдын хүүхдүүдэд гэр бүлийн орчинд сургуульд бэлтгэх хөтөлбөрийг нэвтрүүлсэн байна. Хөтөлбөрт хамрагдсан хүүхдүүдийн сургуульд бэлтгэгдсэн байдал сургуулийн өмнөх боловсролын бусад хувилбарт хөтөлбөрүүдэд хамрагдсан хүүхдүүдтэй харьцуулахад хамаагүй өндөр байгаа нь тогтоогджээ.  

    Үүнээс гадна, 30 суманд зөөврийн тоглоом болон номын сан байгуулсан нь эцэг эхчүүдэд сайн чанартай сургалтын матералыг гэрээр авч хэрэглэн, хүүхдүүдтэйгээ ашиглах боломжийг олгов. Төслийн хүрээнд боловсруулсан хичээлийн бус цагийн нэмэлт хөтөлбөр нь бага сургуульд орсон малчдын хүүхдүүдэд сургууль, дотуур байрандаа дасахад нь тусалж байна. Төслийн хүрээнд  5-10 насны нийт 7,500 хүүхэд, 15,000 эцэг эх, 500 багш болон сумын албан хаагчид ашиг тус хүртээд байна. Засгийн газрын зүгээс төслийн хүрээнд гаргасан санаачилгуудыг улс даяар өргөжүүлэн хэрэгжүүлэхээр ажиллаж байна.

    Засаглалыг Дэмжих Төсөл (ЗДТ) нь нийт $14 ам. долларын санхүүжилттэйгээр 2006–14 онд хэрэгжсэн ба төслийн хүрээнд төсвийн санхүүгийн удирдлага дахь засаглалын үйл явцын үр ашиг, үр нөлөөг дээшлүүлэх, төрийн байгууллагын үйл ажиллагааны гүйцэтгэлд ил тод байдал, эгэх хариуцлага тооцох явдлыг хөхиүлэн дэмжих, Монгол улсад хөрөнгө оруулалтын орчныг сайжруулахад дэмжлэг үзүүлсэн. Төслийн дараах таван үндсэн чиглэлээр хэрэгжүүлсэн: өрийн удирдлага, төсвийн гүйцэтгэл, татварын удирдлага, төрийн худалдан авах ажиллагаа, ашигт малтмалын нөөцийн удирдлага.

    Тус төсөл нь хөрөнгө оруулалтын орчныг сайжруулж, авилгалыг бууруулах, төрийн байгууллагуудын эгэх хариуцлагыг дээшлүүлэхэд хувь нэмэр оруулсан бөгөөд энэ нь  татварын алба, төрийн худалдан авах ажиллагаанд авилгын талаарх ойлголт, төсөөллийг сайжирсан, татвар төлөгчдийн бүртгэл өргөжсөн, төсвийн мэдээллийн хүртээмж олон нийтийн дунд сайжруулсан, худалдан авах ажиллагаан дахь өрсөлдөөн нэмэгдсэн зэргээс харагддаг. Түүнчлэн засгийн газрын үндсэн чиг үүргийн чадавхийг бэхжүүлэхэд хувь нэмэр оруулсан байна.

    Өнгөрсөн жил Дэлхийн Банк Монгол Улсад Эдийн Засгийн Удирдлагыг Дэмжих хоёр дахь хөтөлбөр (ЭЗУДХ-2)-ийн хүрээнд 100 сая ам. Долларын санхүүжилтийг баталсан. ЭЗУДХ нь өрийн тогтвортой байдлыг сэргээх, нийгмийн хамгааллын тогтолцоог бэхжүүлэх, өрсөлдөх чадварыг сайжруулахад чиглэсэн Монгол Улсын бодлогын шинэчлэлийг дэмжих зорилготой.

    Дээрх болон бусад төслүүдээс гадна, Дэлхийн Банк нь техник туслалцааг үзүүлдэг бөгөөд бодлого боловсруулах, олон нийтийн хэлэлцүүлэг өрнүүлэхэд дэмжлэг болох үүднээс дүн шинжилгээ бүхий судалгаа, тайланг гаргадаг. Энэ чиглэлээр сүүлийн үед хийсэн зарим нэг арга хэмжээнээс дурьдвал:

    ·        Монгол Улсын эдийн засгийн хөгжлийн загварын тойм судалгаа: Уул уурхайн ба оюун ухаан (2020 оны 9-р сар)

    ·        Монголын эдийн засгийн тойм (2021 оны 1-р сар)

    ·        Монголын дэд бүтцийн салбарын үнэлгээ Инфрасап (2020 оны 11-р сар)

    ·        Монголын ядуурлын дүр төрх (2020 оны 3-р сар)

    ·        Монголын эдийн засгийн тойм (2020 оны 1-р сар)

    ·        Монгол Улсын төсвийн зардлын тойм судалгаа (2019 оны 7-р сар)

    ·        Монгол улсын эдийн засгийн төв коридорын үнэлгээ (2019 оны 5-р сар)

    Сүүлд шинэчлэгдсэн: 2021.4.07


ЗЭЭЛ ОЛГОЛТ

Монгол Улс: Үзүүлэх тусламж санхүүгийн жилээр /ам. доллараар/*

*Үүнд ОУХА болон ОУСБХБ амлалт орсон байгаа

МУЛЬТИМЕДИА

Image
click
Бүх Мультимедиа харах Arrow


ЗУРГИЙН ГАЛЕРЕЙ

Бусад зураг Arrow

ДЭЛГЭРЭНГҮЙ

Монголд гарсан үр дүн

Дэлхийн Банкны дэмжлэгтэй Монголд хэрэгжсэн төслүүдийн үр дүнг эндээс хараарай.

Нээлттэй Дата

Дэлхийн Банк нь Монгол улсын болон дэлхийн орнуудын хөгжлийн талаарх багц датаг олон түмэнд нээлттэй, үнэгүй хүргэж байна.

Нийтлэл өгүүллүүд

Дэлхийн Банк МУ-д 1990 оноос хойш 800 гаруй сая ам.долларын хөгжлийн санхүүжилт олгосон. Дэлхийн Банкны дэмжлэг Монгол хүмүүсийн амьдралыг хэрхэн өөрчилж байгаа талаар нийтлэл, өгүүллүүдийг эндээс уншаарай.

Монгол Улс: Цогц Дүн Шинжилгээ

Монгол Улс: Цогц Дүн Шинжилгээ (Нийгэм Эдийн Засгийн Дүн Шинжилгээ) тайлан нь улс орны хөгжлийг хурдасгахад нөлөөлж буй саад бэрхшээл ба боломжуудыг тодорхойлох зорилготой юм.

Нэмэлт мэдээлэл

Суурин төлөөлөгчийн газрын хаяг, утас

Утас: +(976) 7007 8200
Дэлхийн Банкны Монгол дахь Суурин Төлөөлөгчийн Газар, Сөүлийн гудамж - 4, M-Си-Эс Плаза, 5-р давхар
+1 202-473-4709
1818 H Street, N.W., Washington, DC 20433 U.S.A.
eapnews@worldbank.org