publication

รายงานตามติดเศรษฐกิจไทย มิถุนายน 2559: สังคมสูงวัยและเศรษฐกิจ



Image
© Benny Manser/World Bank

เศรษฐกิจไทยมีสัญญาณที่จะฟื้นตัว การปฏิรูปเศรษฐกิจอย่างต่อเนื่องจะเป็นส่วนสำคัญที่สร้างโอกาสใหม่ๆ ในการเติบโตทางเศรษฐกิจ

  • เศรษฐกิจไทยจะเติบโตที่ร้อยละ 2.8 ในปี พ.ศ. 2558 เมื่อเทียบกับร้อยละ 0.9 ในปีพ.ศ. 2557
  • คาดการณ์ว่าเศรษฐกิจไทยจะเติบโตที่ร้อยละ 2.5 ในปีพ.ศ. 2559  โดยมีการท่องเที่ยวและนโยบายทางการคลังเป็นตัวขับเคลื่อนเศรษฐกิจที่สำคัญ
  • การลงทุนจากต่างประเทศอยู่ในระดับต่ำ เนื่องจากความต้องการจากภายนอกลดลงและความไม่แน่นอนทางการเมืองอย่างต่อเนื่อง
  • การดำเนินโครงการก่อสร้างโครงสร้างพื้นฐานในช่วงปีพ.ศ. 2559 และ 2560 อย่างทันการจะช่วยเสริมให้การเติบโตทางเศรษฐกิจ
  • การลดความยากจนคาดว่าจะลดลงอย่างช้าๆ  โดยครัวเรือนยากจนในชนบทที่ห่างไกลจะได้รับผลกระทบจากราคาสินค้าเกษตรลดลง
  • การชะลอตัวของเศรษฐกิจต่อไปอีกระยะทำให้เกิดความท้าทายด้านโครงสร้างเศรษฐกิจ อาทิ การดำเนินโครงการลงทุนภาครัฐ การแข่งขันด้านการส่งออกที่ยังมีแนวโน้มไม่สดใส และแรงงานที่มีทักษะไม่ตรงกับความต้องการ  ดังนั้น การดำเนินการปฏิรูปควรให้ความสำคัญกับประเด็นท้าทายเหล่านี้ซึ่งเป็นเรื่องสำคัญต่อการกระตุ้นการเติบโตทางเศรษฐกิจในระยะยาว

ประชากรสูงวัยของไทยเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว และเมื่อสัดส่วนประชากรวัยทำงานลดลงจะส่งผลกระทบต่อการเติบโตทางเศรษฐกิจ

  • ในปีพ.ศ. 2559 นี้ ประชากรของไทยร้อยละ 11 หรือประมาณ 7,500,000 คนมีอายุ 65 ปี หรือมากกว่านั้น เมื่อเทียบกับปีพ.ศ. 2538 ซึ่งมีสัดส่วนประชากรวัยเดียวกันนี้เพียงร้อยละ 5
  • ในปีพ.ศ. 2583 คาดการณ์ว่าจะมีประชากรไทยที่อายุตั้งแต่ 65 ปีขึ้นไปถึง 17 ล้านคน ซึ่งมากกว่า 1 ใน 4 ของประชากรทั้งประเทศ
  • เช่นเดียวกันกับจีน ไทยมีสัดส่วนประชากรสูงวัยมากกว่าประเทศกำลังพัฒนาอื่นๆ ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกและแปซิฟิก
  • ปัจจัยหลักที่ทำให้เกิดสังคมสูงวัยคือการเกิดลดลงอย่างรวดเร็ว จากร้อยละ 6.1 ในปี พ.ศ. 2508 เหลือเพียงร้อยละ 1.5 ในปีพ.ศ. 2558 อันเป็นผลมาจากรายได้ที่เพิ่มขึ้น และระดับการศึกษาที่สูงขึ้น รวมถึงความสำเร็จของโครงการวางแผนครอบครัวแห่งชาติที่ได้ดำเนินการเมื่อปีพ.ศ. 2513
  • ประชากรวัยทำงานคาดว่าจะลดลงร้อยละ 11 โดยจะลดลงจากจำนวน 49 ล้านคนในปีนี้เหลือ 40.5 ล้านคนในปีพ.ศ. 2583
  • การลดลงของประชากรวัยทำงานของไทยนับว่าสูงที่สุดเมื่อเทียบกับประเทศอื่นๆ ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกและแปซิฟิกซึ่งรวมประเทศจีนด้วย

การปรับเปลี่ยนด้านประชากรของไทยทำให้เกิดความท้าทายและโอกาสใหม่ๆ

  • ด้านตลาดแรงงาน เรื่องที่สำคัญเป็นลำดับต้นคือการลดผลกระทบจากการที่ประชากรวัยทำงานลดลงและการเพิ่มผลิตภาพในกำลังแรงงานที่กำลังลดจำนวนลง
  • ค่าใช้จ่ายเรื่องบำนาญ การดูแลสุขภาพ และระบบการดูแลผู้สูงวัยในระยะยาวจะทำให้เกิดภาระด้านการเงินในระยะยาว
  • ในขณะเดียวกัน การเปลี่ยนแปลงด้านประชากรนี้ทำให้สถาณะของไทยเปลี่ยนเป็นผู้ให้บริการแก่ประชากรสูงวัยที่เพิ่มขึ้นทั่วทั้งภูมิภาคนี้
  • การปฏิรูปเศรษฐกิจเพื่อช่วยให้ประเทศไทยมีการเติบโตทางเศรษฐกิจในระยะยาวที่กำลังดำเนินการอยู่นี้ควรรวมประเด็นเรื่องสูงวัยทวีความสำคัญเนื่องจากไทยกำลังก้าวสู่สังคมสูงวัยอย่างรวดเร็ว