Bank Światowy podnosi progrnozę PKB dla Polski do 3% w 2024 r. Słaba dynamika wzrostu opóźnia ożywienie na rynkach wschodzących w Europie i Azji Środkowej

WASZYNGTON/WARSZAWA, 11 kwietnia 2024. Bank Światowy podniósł prognozę wzrostu PKB dla Polski do 3,0 proc. w 2024 roku z oczekiwanych poprzednio 2.6 proc., głównie z uwagi na odbicie konsumpcji prywatnej, którą wspierają spadająca inflacja, wzrost płac realnych, napięty rynek pracy, oraz wzrost świadczeń i transferów socjalnych, wynika z opublikowanego dziś raportu na temat perspektyw wzrostu gospodarek wschodzących Europy i Azji Środkowej.

Prognoza wzrostu gospodarczego w Polsce na 2025 r. pozostała niezmieniona na poziomie 3.4 proc. W przyszłym roku wzrost PKB będzie dodatkowo wspierany przez wzrost inwestycji, napędzany przez reformy strukturalne i napływ funduszy unijnych.

Na rynkach wschodzących regionu Europy i Azji Środkowej Bank Światowy prognozuje osłabienie aktywności gospodarczej w 2024 roku na skutek czynników takich jak spadek tempa wzrostu na świecie, restrykcyjna polityka pieniężna i spowolnienie w Chinach, a także spadki cen surowców.

Tempo wzrostu gospodarczego w regionie, które w 2023 r. przyspieszyło do 3,3 proc. w związku z powrotem Rosji, jak i dotkniętej wojną Ukrainy na ścieżkę wzrostu oraz silniejszym odbiciem gospodarek Azji Środkowej, w bieżącym roku prawdopodobnie straci rozpęd i wyniesie 2,8 proc. Tempo wzrostu powinno się utrzymać na podobnym poziomie także w 2025 r.

W prognozie zwrócono także uwagę na kilka czynników, które mogą dodatkowo osłabić wzrost w regionie, takich jak słabsze od oczekiwań ożywienie u głównych partnerów handlowych, zwłaszcza w strefie euro, restrykcyjna polityka pieniężna oraz zaostrzenie sytuacji geopolitycznej.

„Kraje Europy i Azji Środkowej borykają się z różnymi kryzysami, spotęgowanymi przez aktualne wyzwania dla globalnego wzrostu gospodarczego”, powiedziała Antonella Bassani, wiceprezes Banku Światowego na region Europy i Azji Środkowej. „Należy zatem pobudzać wzrost produktywności poprzez stymulowanie działalności gospodarczej i budowanie odporności na zagrożenia klimatyczne, by chronić mieszkańców regionu i przyspieszyć wzrost gospodarczy.”

Powolny wzrost gospodarczy jeszcze bardziej opóźni odbudowę regionu po serii wstrząsów wywołanych trwającą inwazją Rosji na Ukrainę, pandemią oraz wzrostem kosztów życia z 2022 r.

Spadek inflacji na rynkach wschodzących i w gospodarkach rozwijających się w Europie i Azji Środkowej był szybszy od oczekiwań, przede wszystkim dzięki gwałtownym spadkom światowych cen energii i żywności. Mediana rocznej inflacji cen konsumpcyjnych w regionie spadła z 15 proc. na początku 2023 r. do 4,2 proc. w lutym 2024 r. Pomimo ubiegłorocznego wzrostu realnych dochodów gospodarstwa domowe nadal odczuwają skutki kryzysu kosztów życia sprzed dwóch lat.

Z uwagi na gorsze zbiory i utrzymujący się niedobór siły roboczej ożywienie gospodarcze w Ukrainie ma w tym roku zwolnić do 3,2 proc. (z 4,8 proc. w 2023 r.). O perspektywach gospodarczych kraju zadecyduje przede wszystkim wsparcie darczyńców i czas trwania rosyjskiej inwazji. Według ostatnich szacunków Banku Światowego i instytucji partnerskich, koszt odbudowy Ukrainy i powrotu kraju do normalnego funkcjonowania wzrósł do 486 miliardów dolarów, czyli ponad dwukrotnie przekracza wielkość ukraińskiej gospodarki sprzed wojny (2021 r.).

W prognozie czytamy, że spadek tempa wzrostu gospodarczego odnotuje w tym roku także Turcja. Ma to związek z efektem osłabienia popytu wewnętrznego na skutek konsolidacji makroekonomicznej. Przewidywane 3 proc. wzrostu to wartość najniższa od 2009 r. (nie licząc lat pandemii). Spadające ceny ropy naftowej na światowych rynkach wpływają na perspektywy gospodarcze w całej Azji Środkowej – prognozowany w tym roku wzrost ma wynieść 4,1 proc. w porównaniu do 5,5 proc. szacowanych w 2023 r.

Raport zawiera specjalny rozdział poświęcony roli sektora prywatnego. Jak podkreślono, rozwój gospodarczy regionu to historia transformacji od gospodarki centralnie planowanej do gospodarki rynkowej, szerokich i głębokich reform strukturalnych oraz narodzin prywatnej inicjatywy, która stała się motorem wzrostu i dobrobytu.

W niespełna trzy dekady dwanaście krajów regionu wstąpiło do Unii Europejskiej (UE). Akces do grona zintegrowanych z UE gospodarek rynkowych, charakteryzujących się silnymi instytucjami i bazą produkcyjną, dobitnie świadczy o sukcesie gruntownych reform, w wyniku których część państw z tej grupy ma dzisiaj status kraju o wysokim dochodzie.

„W kilku krajach regionu przed sektorem prywatnym stoją przeszkody, które hamują tempo rozwoju i tłumią innowacyjność”, zauważa Ivailo Izvorski, główny ekonomista Banku Światowego na Europę i Azję Środkową. „Chcąc pobudzić dynamikę gospodarczą trzeba działać na kilku frontach: poprawić otoczenie konkurencyjne, zmniejszyć zaangażowanie państwa w gospodarkę, podnieść jakość kształcenia i zapewnić przedsiębiorstwom dostęp do finansowania.”

Wspieranie konkurencji i wolnego rynku powinno skupiać się na usuwaniu barier wejścia na rynek dla nowych graczy, a także ułatwienia wyjścia z rynku w przypadku firm, które okazały się nieproduktywne. Kolejną przeszkodą dla polityki równych szans w biznesie jest silna obecność przedsiębiorstw państwowych w gospodarce.

Wyzwaniem dla prywatnych firm jest również brak odpowiednio wykwalifikowanych pracowników i luki w kompetencjach, stanowiących istotny hamulc wzrostu. W krótkiej okresie mało sprzyjającym zjawiskiem jest masowa emigracja młodych, wykwalifikowanych pracowników. Wzrost wykształcenia siły roboczej jest skorelowany z poprawą produktywności i może prowadzić do większej innowacyjności.

Wartość kredytów bankowych dla sektora prywatnego jest stosunkowo niska i nie wzrasta już od dekady, a kredyty są z reguły krótkoterminowe. Dążąc do wzrostu produktywności i innowacyjności, trzeba zapewnić przedsiębiorstwom dostęp do długoterminowego finansowania.

Podsumowanie wzrostu PKB w latach 2020-25

About The World Bank

The World Bank Group has a bold vision: to create a world free of poverty on a livable planet. In more than 100 countries, the World Bank Group provides financing, advice, and innovative solutions that improve lives by creating jobs, strengthening economic growth, and confronting the most urgent global challenges. For more information, please visit www.worldbank.org, www.miga.org, and www.ifc.org.