Polska gospodarka silnie zwolni, bo rosyjska inwazja na Ukrainę osłabia popandemiczne odbicie w Europie

WARSZAWA, 4 października 2022 r. – Tempo wzrostu polskiej gospodarki może w 2023 r. spowolnić bardziej niż pierwotnie oczekiwano, ponieważ trwająca w Ukrainie wojna pogorszyła perspektywy popandemicznego odbicia w całej Europie - tak wynika z opublikowanego we wtorek raportu Banku Światowego.

W przyszłym roku polska gospodarka może urosnąć o 1,6 procent w porównaniu do 4,0 procent prognozowanych na rok 2022 i do 3,6 procent oczekiwanych przez Bank w poprzedniej edycji raportu, opublikowanej wiosną.

Gospodarka Ukrainy może w tym roku skurczyć się z kolei o 35 procent z powodu utracenia przez kraj zdolności produkcyjnych, zniszczeń dużej części areału ziem uprawnych oraz spadku dostępności siły roboczej, gdyż wojna zmusiła do wyprowadzki 14 milionów Ukraińców. Z ostatnich szacunków Banku Światowego wynika, że obecny koszt odbudowy Ukrainy, obejmujący moce wytwórcze, infrastrukturę oraz potrzeby społeczne, wynosi przynajmniej 349 miliardów dolarów, półtorakrotność gospodarki Ukrainy z 2021 r., czyli sprzed rozpoczęcia wojny.

„Inwazja Rosji na Ukrainę wywołała jeden z największych kryzysów uchodźczych i doprowadziła do olbrzymich strat w ludziach oraz strat materialnych. Ukraina nadal potrzebuje ogromnego wsparcia finansowego w czasie trwającej wojny, aby móc też szybko uruchamiać projekty służące odbudowie kraju” – mówi Anna Bjerde, wiceprezes Banku Światowego na region Europy i Azji Środkowej.

Wojna szkodzi też światowej gospodarce, ponieważ doprowadza do zakłóceń w handlu i wywołuje szoki na rynku żywności i paliw. Powoduje to wysoką inflację, a w konsekwencji zaostrzanie polityki monetarnej przez wiele banków centralnych na świecie. Aktywność gospodarcza strefy euro, która jest największych partnerem handlowym krajów rozwijających się Europy i Azji Środkowej, też znacznie pogorszyła się w drugiej połowie 2022 r. Przyczyniły się do tego problemy w łańcuchu dostaw, gorsze warunki na rynkach finansowych i słabsze nastroje wśród konsumentów i przedsiębiorców. Największy wpływ wojny widać na rynku energii – w rosnących cenach wywołanych spadkiem podaży z Rosji.

Bank Światowy obniżył prognozy wzrostu na 2023 r. dla większości krajów Europy i Azji Środkowej. Prognozy te obarczone są dużą niepewnością, gdyż przedłużająca się wojna może spowodować jeszcze większe straty gospodarcze i środowiskowe oraz jeszcze mocniej zaburzać handel międzynarodowy i w inwestycje. Ryzyko finansowe też pozostaje podwyższone z powodu wysokiego poziomu zadłużenia oraz inflacji.

Specjalny dodatek do opublikowanego we wtorek raportu szczegółowo analizuje skutki kryzysu energetycznego. Ceny ropy, gazu i węgla rosły już od pierwszych miesięcy 2021 r., ale po rosyjskiej inwazji na Ukrainę wystrzeliły mocniej w górę, przez co inflacja osiągnęła poziomy nieobserwowane w krajach regionu od dekad. Ten bezprecedensowy kryzys uderza zarówno w konsumentów, jak i w rządy, obniżając przestrzeń fiskalną, produktywność firm i zasobność domowych portfeli.

„Wyższe ceny energii i żywności będą obciążać popyt ze strony gospodarstw domowych, szczególnie dotykając mniej zamożnych rodzin, które połowę miesięcznych wydatków przeznaczają na żywność i energię. Podjęte środki zaradcze w postaci tarczy antyinflacyjnej, czternastej emerytury oraz dotacji na zakup nośników energii złagodzą konsekwencje wzrostu cen dla odbiorców, ale odsetek populacji zagrożonej ubóstwem może pozostać w najbliższych latach 1-2 punkty procentowe powyżej poziomów z 2021 r.” – mówi Cristina Savescu, starsza ekonomistka Banku Światowego na kraje Unii Europejskiej.

Raport szczególną uwagę poświęca systemom ochrony społecznej w regionie: pełniły one kluczową rolę we wspieraniu firm i gospodarstw domowych w trakcie pandemii, a następnie w obliczu konsekwencji rosyjskiej inwazji na Ukrainę.

Wśród reform wspierających systemy ochrony społecznej w przyszłości mogą znaleźć się: gwarantowany minimalny poziom wsparcia dochodu, mający chronić firmy i obywateli przed szokami rynkowymi; stopniowa likwidacja barier w zatrudnianiu i zwalnianiu pracowników, która przyczyni się do zwiększenia zatrudnienia formalnego w sektorze prywatnym i redukcji zatrudnienia w sektorze nieformalnym; bardziej powszechny i mocniejszy system ochrony grup szczególnie wrażliwych oraz cyfryzacja mająca na celu zwiększenie jakości i dostępności usług publicznych.

About The World Bank

The World Bank Group has a bold vision: to create a world free of poverty on a livable planet. In more than 100 countries, the World Bank Group provides financing, advice, and innovative solutions that improve lives by creating jobs, strengthening economic growth, and confronting the most urgent global challenges. For more information, please visit www.worldbank.org, www.miga.org, and www.ifc.org.