Skip to Main Navigation
BRIEF 2021.6.14

Монгол Улсад COVID-19-ийн нөлөөллийг тодорхойлох өрхөд суурилсан судалгаа

Image

“КОРОНАВИРУСИЙН НӨЛӨӨЛЛИЙГ ТОДОРХОЙЛОХ ӨРХӨД СУУРИЛСАН СУДАЛГАА” – утсанд суурилсан судалгааны үр дүн

Манай улс Коронавирусийн халдварын дэгдэлтээс урьдчилан сэргийлж эртнээс шуурхай, шийдэмгий арга хэмжээнүүдийг авч ирсэн. Цар тахлаас шалтгаалсан эдийн засгийн хүндрэл удаан үргэлжилж, улмаар ядуу болон эмзэг бүлгийн хүмүүст хүндээр нөлөөлж магадгүй учраас нийгэм, эдийн засгийн байдлыг хянах цаг үеээ олсон мэдээлэл цуглуулах зайлшгүй шаардлага үүссэн. 

Коронавирусийн өрхөд үзүүлж буй нөлөөг “цаг тухайд нь” хянах зорилгоор Үндэсний статистикийн хороо (ҮСХ) болон Дэлхийн банк (ДБ) хамтран 2020 оны 5-р сараас “Коронавирусийн нөлөөллийг тодорхойлох өрхөд суурилсан судалгаа”-г зохион байгуулан явуулж байна. Өрхийн нийгэм, эдийн засгийн 2018 оны судалгаанд хамрагдсан өрхүүдээс 2000 өрхийг дэд түүвэрлэлт хийн сонгож, улсын хэмжээнд төлөөлөх чадвартай байх нөхцөлийг ханган нэг ижил өрхүүдээс хэд хэдэн үе шаттайгаар мэдээлэл цуглуулан ажиллаж байна. Энэхүү танилцуулгад 2021 оны 4 дүгээр сарын 19-нөөс 30-ны хооронд зохион байгуулсан дөрөв дэх шатны үр дүн, мөн үр дүнг өмнөх шатны үр дүнтэй харьцуулан харуулав. Судалгааны эхний шатыг 2020 оны 5 дугаар сарын 22-29, хоёр дахь шатны судалгааг 8 дугаар сарын 31-нээс 9 дүгээр сарын 7-ны өдөр, гурав дахь шатны судалгааг 12 дугаар сарын 3-14-ны хооронд зохион байгуулан явуулсан. Дөрөв дэх шатны судалгааны мэдээлэл цуглуулалтыг Азийн хөгжлийн банкны санхүүгийн дэмжлэгтэйгээр зохион байгуулж явуулав.

Үндсэн үр дүн (Дөрөв дэх шат):  Линк холбоно

  • 2020 оны 12 дугаар сарын хөл хорионы дараа хүн амын хөдөлмөр эрхлэлтийн байдалд сэргэлт ажиглагдав.

    • Хөдөлмөр эрхлэхээ зогсоосон хүн ам 2020 оны 12-р сараас 2021 оны 4-р сарын хооронд багассан байна. Цар тахлаас өмнө ажил эрхэлж байсан ч 3 дахь шатны судалгааны үед (2020.12 сар) ажил эрхлэхээ зогсоосон ажиллагчдын бараг тэн хагас нь 4 дэх шатны судалгааны үед (2021.04 сар) ажилдаа эргэн орсон байв. Цар тахлаас өмнө ажил эрхэлж байсан ажиллагчдын 68 хувь нь 4 дэх шатны судалгааны үед ажил эрхэлж байсан нь 3 дахь шатны судалгааны үеэс 20 пунктээр их байна. 4 дэх шатны судалгааны үед тэдний 32 хувь нь ажил эрхлээгүй байгаа гэж хариулсан ч 3 хүн тутмын 1 нь ажилдаа эргэж орно гэжээ.
    • 3-аас 4 дэх шат хооронд бүх салбарын хувьд хүн амын хөдөлмөр эрхлэлтийн байдал сэргэсэн ба үйлчилгээний салбарын хувьд хамгийн өндөр сэргэлттэй байгаа бол үйлдвэрийн салбарын хувьд хамгийн хүнд салбар хэвээр байна. Үйлдвэрийн салбарын хөдөлмөр эрхлэлтийн түвшин цар тахлын өмнөх үеийнхээс 44 хувиар бага байна.
       
  • Бизнесийн үйл ажиллагаа уналттай хэвээр байгаа ба бизнесийн үйл ажиллагаа зогссон байдал өргөн цар хүрээг хамарсан хэвээр байна.

    • Хувиараа бизнес эрхэлдэг өрхүүдийн 82 хувь нь 4 дэх шатны судалгааны үед бизнес эрхлэх боломжгүй болсон гэж хариулсан  ба дийлэнх нь Засгийн газар болон Ковид-19-ийн тархалттай холбоотой бусад шалтгаанаар бизнесийн үйл ажиллагаагаа явуулах боломжгүй болсон гэжээ.
    • Тэдний 88 хувь нь цар тахлын өмнөх үеийнхээс орлого нь буурсан гэж хариулсан бөгөөд бизнесийн орлогын сэргэлт удаашралтай байна.
       
  • Хөдөө аж ахуй эрхэлдэг өрхүүдийн орлого 3-р шатнаас 4 дэх шатны хооронд мэдэгдэхүйц сайжирсан боловч хөдөө аж ахуй эрхлэхтэй холбоотой зардал өссөн нь малчид болон тариалан эрхлэгчдийн санааг зовоож байна.

  • Гурван өрх тутмын хоёрынх нь орлого 12 сараас 4 сарын хооронд хэвэндээ эсвэл нэмэгдсэн гэж хариулсан ч цар тахлын өмнөх үеийнхээс бага түвшинтэй хэвээр байна.

    • Орлого өссөн гэж хариулсан өрхийн хувь 3-р шатнаас 4-р шатны хооронд 4-өөс 22 хувьд хүрсэн. Хэдийгээр 12 сараас сайжрах хандлага ажиглагдсан ч цар тахлын өмнөх үетэй харьцуулахад өрхүүдийн 37 хувь нь орлого нь буурсан гэж хариулсан байна.
       
  • Хүнсний бүтээгдэхүүний үнэ өсөлттэй байсан ч 4 дүгээр сарын хөл хорио эхлэхээс өмнө Засгийн газраас их хэмжээний бэлэн мөнгөний тусламж иргэдэд олгосон өрхүүдийн хүнсний аюулгүй байдлыг бууруулахад ихээхэн дэмжлэг болсон байна.

    • Хүнсний гол нэрийн бүтээгдэхүүний үнийн өсөлтөөс шалтгаалсан хүндрэл бэрхшээлд өрхүүдийн 70 гаруй хувь нь өртсөн гэж хариулсан бол Засгийн газраас өрхүүдэд шилжүүлсэн мөнгөн тусламж нь өрхүүдийн хүнсний баталгаат байдлыг сайжруулахад нөлөөлсөн байна. Мөн нийт өрхийн 70 орчим хувь нь Засгийн газраас хүлээн авсан мөнгөн тусламжаа хоол хүнсний зүйл худалдан авахад зарцуулсан байна.
    •  4-р шатны судалгааны үед мөнгөн тусламжаа голчлон хоол, хүнсэндээ зарцуулсан өрхүүд хүнсний баталгаат байдал багатай байх хандлагатай байв.
       
  • Эрүүл мэндийн үйлчилгээний хүртээмж 2020 оны 12 сараас хойш сайжирсан байна.

    • 2020 оны 12 сараас 4 сарын хооронд хөдөө, орон нутагт эрүүл мэндийн тусламж, үйлчилгээний хүртээмж мэдэгдэхүйц сайжирсан, харин Улаанбаатарт Ковид-19 халдварын тохиолдол огцом нэмэгдсэн учир хот, суурин газарт эрүүл мэндийн үйлчилгээний хүртээмжийн өсөлт бага байв.
       
  • 2020 оны 12 сараас хойш ямар нэг зээлтэй (орон сууцны зээлээс бусад) 10 өрх тутмын 3 нь зээлийн эргэн төлөлтөө хугацаандаа төлж чадаагүй байна

    • Ялангуяа, зээлийн эргэн төлөлтөө хугацаандаа төлж чадаагүй хотын өрхүүдийн эзлэх хувь бараг 10 пунктээр хөдөөгийнхтэй харьцуулахад өндөр байна.
       
  • Ковид-19 цар тахлаас шалтгаалан хүмүүсийн онлайн үйлчилгээний хэрэглээ ихэссэн боловч онлайн худалдан авалтын давтамж нь харьцангуй бага хэвээр байна.

    • 2020 оны 2 дугаар сараас хойш онлайн үйлчилгээний хэрэглээ 23-аас 32 хувь болж нэмэгдсэн ялангуяа хотын оршин суугчдын (36 хувь) хэрэглээ нэмэгдсэн байна. Хэдийгээр онлайн худалдан авалтын хэрэглээ ихэссэн ч нийт өрхийн 80 орчим хувь нь сүүлийн нэг сарын хугацаанд 2-оос цөөн удаа онлайн худалдан авалт хийсэн байв.

Холбоо барих:

Б. Индра
ibaatarkhuu@worldbank.org
99778587