Суурин төлөөлөгчийн газрын хаяг, утас
+(976) 7007 8200

Монгол дахь Суурин Төлөөлөгчийн Газар, Дэлхийн Банк, Сеүлийн гудамж 4, MCS Плаза 5 давхар

+1 202-473-4709

1818 H Street, N.W., Washington, DC 20433 U.S.A.
eastasiapacific@worldbank.org

Энэ хуудасны хэл:

Тойм

Өнгөрсөн 20 жилийн хугацаанд Монгол улс социалист улсаас өсөн нэмэгдэж буй эдийн засагтай, олон намын тогтолцоотой хүчирхэг улс болж өөрчлөгдөж ирлээ. Эдүгээ Монгол улс их хэмжээний эрдэс баялгийн олборлолтоос үүдэлтэй үсрэнгүй өөрчлөлтийн үед ирээд байна.

Түүний ДНБ-нд уул уурхайн эзлэх хувийн жин 20 хувьтай тэнцэж байгаа нь 10 жилийн өмнөхтэй харьцуулахад 2 дахин нэмэгдсэн юм. Эдийн засаг нь 2010 оны 6.4 хувь өсч ирсэн бол 2013 онд 12.5 хувиар өссөн байна.

Эдийн засгийн энэхүү өсөлт нь Монгол улсын хүн амд зарим талаар ач тусаа өгсөөр ирлээ. Өнгөрсөн 10 жилд ядуурал буурах хандлагатай байж ирсэн бөгөөд хамгийн сүүлийн үеийн байдлаар 2010 онд 38.7 хувь байсан бол 2012 онд 27.4 хувь болж буурсан. Мянганы хөгжлийн зорилтуудыг хангах талаар үндэсний хэмжээнд нилээд ахиц гаргасан боловч бүс нутгуудад тэгш бус байдал нилээд их ажиглагдаж байна.

Тогтвортой бөгөөд оролцоог хангасан өсөлтийг бүрдүүлэхийн тулд Монгол улс төсвийн орлогыг үр ашигтайгаар удирдаж Голланд өвчний нөлөөллийг бууруулах; эх үүсвэрээ зардал, хөрөнгө оруулалт болон хуримтлалд үр ашигтайгаар хуваарилах; мөн ядуурлыг бууруулах; хот болон хөдөөгийн бүх иргэдэд ижил боломж олгох зэрэг үүднээс байгууллагын чадавхийг бэхжүүлэх шаардлагатай. Үүнийг байгаль орчноо хамгаалсан цаашлаад хүн амын үе үеийн тэгш байдлыг хангасан чиглэлээр хэрэгжүүлэх нь зүйтэй.

Сүүлд шинэчлэгдсэн: 2014.4.01

Монгол Улс 1991 оны 2-р сард Дэлхийн Банкны гишүүн орон болсон. 

2014 оны 4-р сарын байдлаар Монгол Улсын зээл тусламжийн багцад Олон Улсын Хөгжлийн Ассоциацийн дэмжлэгээр хэрэгжиж байгаа хөрөнгө оруулалт, техникийн туслалцааны 160 сая ам. долларын санхүүжилт бүхий 19 төсөл болон. 

2005 оноос хойшхи хугацаанд стратегийн ач холбогдол бүхий орд газруудыг ашиглах асуудал яригдаж Оюу толгой төслийн хөрөнгө оруулалтын гэрээ батлагдсан зэргээс шалтгаалан тус Банкны зүгээс уул уурхайн салбараас олох орлогыг улс орныг бүхэлд нь хамарсан сайн үр дүнд хүргэх явдал нэн тэргүүнд тавигдах асуудал хэмээн үзэх болсон юм.

Сайн үр дүн гэдгээр баялгийн хараалаас ангид байж, эдийн засгийг төрөлжүүлэн хөгжүүлж, макро эдийн засгийн тогтвортой байдлыг хангаж, дэд бүтэц болон бүс, орон нутгийн хөгжлийн баттай суурийг тавьж,  илүү хүчтэй бөгөөд нээлттэй хариуцлагын тогтолцоог хэвшүүлэх замаар уул уурхайн бүхий л тогтолцоог хамарсан засаглалыг бэхжүүлэх зэргийг ойлгож болно.  Урт хугацаанд тогтвортой, хөгжлийг дэмжигч бодлогыг боловсруулахад чухал үүрэгтэй бодлогын хэлэлцүүлгүүдийг эдийн засгийн болон уул уурхайн сэдвээр  төрийн бодлогыг тодорхойлогчид болон оролцогч талуудын дунд явуулах ажлыг Дэлхийн Банкны зүгээс хөхиүлэн дэмжиж байнга туслалцаа дэмжлэг үзүүлж ирсэн.

Зээл, тусламжийн хөтөлбөрүүдээ тус улсад хэрэгжүүлэхийн  зэрэгцээ Дэлхийн Банк мэргэжлийн өндөр түвшинд судалгаа шинжилгээ хийж  зөвлөх үйлчилгээг үзүүлдэг.  1992-2010 онуудын хооронд идэвхитэй хэрэгжүүлсэн шинжилгээ судалгаа, зөвлөх үйлчилгээний хөтөлбөрийн зорилго Монгол Улсын дунд ба урт хугацааны хөгжлийн зорилтуудыг дэмжиж стратегийн чухал салбаруудад  хийгдэх шинэтгэлд  шаардлагатай зөвлөмжийг өгч, боловсон хүчний чадавхийг дээшлүүлэхэд оршиж байв.  1992-2010 онуудад тус Банкнаас хэрэгжүүлсэн шинжилгээ судалгаа болон зөвлөх үйлчилгээ нь дараах чиглэлд түлхүү анхаарсан,  үүнд: (i) төрийн удирдлага ба эдийн засгийн хөгжил; (ii) хот, хөдөөгийн хөгжлийн асуудал; (iii) нийгмийн салбар; (iv) санхүүгийн секторын болон хувийн хэвшлийн хөгжил дэвшил. 

2008 онд Их Хурлаас Мянганы Хөгжлийн Зорилтод үндэслэсэн Монгол улсын Үндэсний Хөгжлийн Цогц Стратегийг баталсан юм. Энэ баримт бичигт хөгжлийн 14 жилийн чиглэлийг тусгасан бөгөөд эхний үе шатанд (2007-2015) Мянганы Хөгжлийн Зорилтуудыг хангаж улс орны эдийн засгийг идэвхтэй хөгжүүлэхэд түлхүү анхаарах, хоёр дахь үе шатыг (2016-2021) мэдлэгт суурилсан эдийн засагт шилжихэд зориулана гэжээ.

Дэлхийн Банкны Бүлгийн Түншлэлийн стратегийг Монгол улсын Үндэсний Хөгжлийн Цогц Стратегитай нийцүүлэн боловсруулсан болно. Энэхүү түншлэлийн стратегид Дэлхийн Банкны Бүлгээс ирэх 5 жил (2013-2017 оны санхүүгийн жил)-д дэмжлэг үзүүлэх 3 үндсэн чиглэлийг тодорхойлсон. Үүнд:

  • Уул уурхайн эдийн засгийг тогтвортой, ил тодоор удирдах талаар Монгол улсын чадавхийг бэхжүүлэх. Үүнээс (i) Дэлхийн жишигт нийцсэн уул уурхайн зохицуулалтын орчин, байгууллагын чадавхи болон дэд бүтцийг хөгжүүлэхэд улс оронд дэмжлэг үзүүлсэн байх, (ii) Төсвийн орлого зардлын илүү тэнцвэртэй, эрүүл, ил тод удирдлагыг хангах бодлого болон системийг боловсруулж хэрэгжүүлэхэд нь Засгийн газарт дэмжлэг үзүүлсэн зэрэг үр дүнг хүлээж байна.
  • Хот болон хөдөөд эдийн засгийн өсөлт, ажил эхрлэлтийг дэмжих тогтвортой, олон тулгуурт суурь бий болгох. Үүнд (i) Хөрөнгө оруулалтын орчинг сайжруулан, санхүүгийн зуучлалыг бэхжүүлэн, (ii) Хөдөөгийн амьжиргааг сайжруулахад хөдөөгийн эдийн засагт илүү боломж бий болгосон зэрэг үр дүнг хүлээж байна.
  • йлчилгээний хүртээмжийг нэмэгдүүлэх, үйлчилгээг илүү сайн хүргэх, нийгмийн хамгааллын системийг сайжруулах, гамшгийн эрсдлийн удирдлагыг боловсронгуй болгох замаар эмзэг байдал, өсөн нэмэгдэж буй тэгш бус байдлын асуудлыг шийдвэрлэх. Энэ чиглэлээр 3 үр дүнд хүрэх юм: (i) Ядуучуудыг дэмжих нийгмийн хамгааллын цогц системийг боловсруулж, нэвтрүүлж, хэрэгжүүлэхэд Засгийн газартай хамтран ажилласан, (ii) суурь үйлчилгээ (боловсрол, эрүүл мэнд, шүүхийн үйлчилгээ болон дэд бүтэц)-г илүү сайн хүргэхэд туслалцаа үзүүлсэн, (iii) Байгалийн гамшиг болон бохирдолд өртөх эрсдэлтэй өрхүүдийн эмзэг байдлыг бууруулсан.
Сүүлд шинэчлэгдсэн: 2014.4.01

1991 оноос хойшхи хугацаанд Олон улсын хөгжлийн ассоциацын зүгээс хөдөөгийн хөгжил, хүн амын боловсрол, Улаанбаатар хотын нөхцөл сайжруулалт, уул уурхайн салбарын  удирдлагын тогтолцоог сайжруулах асуудал, өмнийн Говь дахь дэд бүтцийн хөгжлийн асуудал, байгаль орчны хамгаалал, түүнтэй холбогдсон бодлого боловсруулалт, агаарын бохирдлыг бууруулах арга хэмжээнүүд зэргийг дэмжиж ажилласан.

Орон нутагт хэрэгжүүлэх хөтөлбөрийн гол зорилго малчдыг бэлчээрийн эрсдэлээс хамгаалах, цаг уурын онц нөхцөлд тэдэнд хүргүүлэх дэмжлэг туслалцаа, үзүүлэх бичил санхүү, харилцаа холбоо, нийгмийн үйлчилгээг сайжруулах үүднээс олсон амжилтыг бататгаж хөтөлбөрийг улам өргөжүүлэхэд оршиж байв.  Энэхүү зорилтыг одоо хэрэгжиж байгаа хэд хэдэн төслөөр дамжуулан хэрэгжүүлж байна.

Шинээр нэвтрүүлсэн малын даатгалын тогтолцоо малчдыг байгалийн болон орчны эрсдэлээс хамгаалах зорилгынхоо хүрээнд Монгол орон даяар  өргөжин хэрэгжиж байна. Энэ төсөл нь тус улсын эрсдэлийн удирдлагын системийг бүхэлд нь сайжруулах явдалд хувь нэмрээ оруулах юм. 2006-2009 оны хооронд Баянхонгор, Увс, Сүхбаатар, Хэнтий аймгийн 15,802 малчид Малын индексжүүлсэн даатгалд (En) хамрагдсан бөгөөд эдгээр даатгуулагчдын 3947 нь 770 сая төгрөг бухий нөхөн олговрыг хөтөлбөрөөр дамжуулан авсан байна.

“Тогтвортой амьжиргаа” (En)  төслийн хүрээнд байгуулагдсан бичил санхүүгийн сангийн санхүүжилтаар банк болон банк бус санхүүгийн байгууллагуудаар дамжин 2011 оны 3-р сарын байдлаар 39,389 тооны бичил санхүүгийн зээл олгогдож нийт 181,470 хүнд шууд ба шууд бус үр ашгаа хүртээсэн байна.  “Тогтвортой амьжиргаа” төсөл нь Дэлхийн Банк болон Японы Засгийн газар, Европын холбоо зэрэг хандивлагч талуудын дэмжлэгтэйгээр хэрэгжиж байгаа төсөл юм.

Уг төслийн үр дүнд  127,287  малчин өрхөд бэлчээрийн удирдлагын арга барилыг сайжруулах тал дээр дэмжлэг үзүүлсэн байна. 

Эрчим хүчний салбарын хувьд эрчим хүчний түгээх компаниудын нийт алдагдлын хэмжээ буурсаар байна.  Дэлхийн банкны Эрчим хүчний төслийн үр дүнд техникийн болон техникийн бус алдагдлын хэмжээ Улаанбаатар хотод 31 хувь байсан бол 22.7 болж буурсан бол зургаан аймгийн дүнгээр 33.7 байснаас 15 хувь болон буурсан байна.  Системийн нийт алдагдлын хэмжээ 25 хувь болон буурч аймгуудын нийтийн аж ахуйн компаниудын төлбөр хураалтын үзүүлэлт 94.5 хувьд хүрсэн нь алдагдлын түвшинг 20 хувьд хүргэж төлбөр хураалтыг 90 хувьд хүргэх зорилтыг давуулан биелүүлсэн амжилт байв.

Мэдээлэл, харилцааны холбооны салбарт хэрэгжүүлсэн Мэдээлэл харилцаа холбооны дэд бүтцийг хөгжүүлэх төслийн (En) хүрээнд хийгдсэн ажлын үр дүнд хөдөөгийн хүн амын хари лцаа, холбооны үйлчилгээнд хамрагдах хүрээ, үйлчилгээний хүртэмжийн байдал бодитойгоор сайжирсан юм.  Одоо тус улсын бүх сумын төвүүд орчин үеийн үүрэн телефоны үйлчилгээнд холбогдсон бөгөөд цөөнгүй алслагдмал сумын төв интернетийн сүлжээнд мөн холбогдоод байна.

Хот байгуулалтын чиглэлээр тус Банкны зүгээс хэрэгжүүлж байгаа ажилд гэр хорооллын ус хангамжийн хөтөлбөрүүд багтана.  Шинээр ашиглалтад оруулсан худгуудын үр дүнд нэг худагт ногдох үйлчлүүлэгчдийн тоо 1492 байснаас 892 болж буурсан.

Ерөнхий боловсролын системд тус Банкнаас олгосон хэд хэдэн буцалтгүй тусламж өгөөжөө өгсөөр байна.  “Дэлхийн хэмжээний боловсролыг бүгдэд – Шуурхай санаачлага” (En) хөтөлбөр нь боловсролын бүх шатанд (i) сургалтын чанарыг сайжруулж; (ii) хамгийн алслагдсан сумын, ядуу ба эмзэг бүлгийн гээд бүх хүүхдүүдэд хүрч чадсан боловсролын үйлчилгээг нэвтрүүлсэн;  (iii) бүх шатны төвийн болон орон нутгийн боловсролын байгууллагуудын удирдах чадавхийг дээшлүүлсэн.

Энэхүү санаачлагын хүрээнд хөдөөгийн сургуулиудад зөөврийн компьютер, проектор, сургалтын зөөврийн төхөөрөмж зэргийг нийлүүлсэн бөгөөд энэ нь багш нарын ур чадварыг дээшлүүлж сургалтын идэвхитэй хэлбэрүүдийг нэвтрүүлэхэд тусласан юм.

"Тогтвортой амьжиргаа” төслийн хүрээнд байгуулагдсан Олон нийтийн санаачлага сан нь боловсролын системийн хөгжилд мөн өөрийн хувь нэмрийг оруулж байна. Энэ төслийн хүрээнд хөдөөгийн сургуулиудын байшин, барилгын засварын ажил хийгдэж халаалтыг сайжруулж, дотуур байруудыг шинэчилсэн ба үүний үр дүнд хөдөөгийн хүүхдүүд сургуулиас завсардах явдал багассан байна.

2013 оны ХБХ төслийн хэрэгжилтийн байдал

  • Монгол улсын 21 аймгийн 383 сургуулийн 3560 анги тус бүр 160 ном хүлээн авсан
  • 4549 багш ХБХ аргад суралцсан
  • 130,000 сурагч энэхүү ангийн номын санг ашигласан
  • 200,000 бяцхан номыг багш, сурагчид хийсэн
  • 10,000 том номыг хийж, ангид хичээлд ашигласан.

Төрийн сангийн удирдлагын системийг нэвтрүүлж бүх аймаг болон нийслэлийн дүүргүүдийг Засгийн газрын санхүүгийн удирдлагын мэдээллийн систем-д холбох ажил хийгдсэний үр дүнд эдийн засгийн удирдлага, засаглалын чиглэлээр томоохон ахиц гарч төсвийн удирдлагын тогтолцоо улам боловсронгуй бөгөөд шуурхай, үр дүнтэй болсон.   

Санхүүгийн секторт хийгдсэн ажлын хувьд оролцогч банкуудад түшиглэн  эрсдэлийн менежментийн тогтолцоог шинээр бий болгож үр дүнтэй ажиллуулах тал дээр түлхүү анхаарсан. Эрсдэлийн зөв зохистой менежмент төлөвшсөнөөр харилцагчид банкны онлайн үйлчилгээнд шуурхай бөгөөд найдвартай байдлаар оролцох,  шинэ шинэ салбар/зах зээл/ бизнесийн үйл ажиллагаа банкны үйлчилгээнд хамрагдах,  хувийн хэвшлийг дэмжих зорилготой хугацаат зээл олголт нэмэгдэх зэрэг эерэг үр дагавар гарах юм.

Сүүлд шинэчлэгдсэн: 2014.4.01

ЗЭЭЛ ОЛГОЛТ

Монгол Улс: Үзүүлэх тусламж санхүүгийн жилээр /ам. доллараар/*

*Үүнд ОУХА болон ОУСБХБ амлалт орсон байгаа

Банкны Групын эргэн тойронд

ДБ-ны Группийн бусад байгууллагууд Монголд