Shqipëria Pamje e përgjithshme

Shqipëria është një vend me të ardhura mesatare që, përgjatë dy dekadave të fundit, ka bërë hapa shumë të mëdha në vendosjen e një demokracie të besueshme shumëpartiake dhe të nje ekonomie tregu. Pas kalimit nga Shoqata Ndërkombëtare për Zhvillim tek Banka Ndërkombëtare për Rindërtim dhe Zhvillim në vitin 2008, përgjithësisht Shqipëria ka qenë e aftë të ruajë ritme pozitive rritjeje dhe qendrueshmëri financiare, pavarësisht krizës së vazhdueshme ekonomike.

Para krizës financiare globale Shqipëria ishte një prej ekonomive me rritjen më të shpejtë në Europë, duke gëzuar norma reale rritjeje vjetore prej 6%, shoqëruar nga reduktimi i shpejtë i varfërisë. Por, pas vitit 2008 rritja mesatare u përgjysmua dhe në sektorët publikë dhe të jashtëm lindën disbalanca makroekonomike. Ritmi i rritjes u pasqyrua edhe tek varfëria dhe papunësia:  ndërmjet viteve 2002 dhe 2008, varfëria në vend u përgjysmua (në rreth 12.4%) por në vitin 2012 u rrit sërish deri në 14.3 %. Papunësia u rrit nga 12.5 % në vitin 2008 në 16.9 % në vitin 2013 ku papunësia e të rinjve arriti 26.9 %.

Ritmet e rritjes mbi 3% gjatë vitit 2011 u moderuan në vitet 2012 dhe 2013, duke reflektuar në këtë mënyrë situatën e përkeqësuar në Eurozonë dhe si situatën e vështirë të sektorit energjetik. Rritja reale e Prodhimit të Përgjithshëm Bruto (PPB) ra në pikën e ulët -2.3% në tre-mujorin e tretë të vitit 2013. Pritet një rikuperim në vitin 2014 por rritja pritet të mbetet nën potencialin e vendit në planin afatmesëm.

Tregu i punës në Shqipëri ka pësuar disa ndryshime të mëdha gjatë dekadës së fundit, duke kontribuar në rritjet e produktivitetit. Punësimi formal jobujqësor në sektorin privat është dyfishuar në periudhën ndërmjet 1999-2013, i nxitur në një masë të madhe nga investimet e huaja. Emigrimi dhe urbanizimi kanë sjellë zhvendosje strukturore nga sektori i bujqësisë drejt industrisë dhe shërbimeve, duke i lejuar ekonomisë të fillojë ofrimin e një sërë shërbimesh, që nga sektori bankar e deri tek telekomunikacioni dhe turizmi.

Pavarësisht kësaj zhvendosjeje, bujqësia mbetet një prej sektorëve më të mëdhenj dhe më të rëndësishëm në Shqipëri. Ajo është burim kryesor punësimi dhe të ardhurash - veçanërisht në zonat rurale të vendit - dhe përfaqëson rreth 20 % të PBB-së, ndërkohë që përbën gjysmën e punësimit të përgjithshëm. Megjithatë, sektori i bujqësisë i Shqipërisë vijon të përballet me një sërë sfidash, duke përfshirë këtu përmasat e vogla të fermave dhe copëzimin e tokës, infrastrukturën e dobët, kufizimet e tregut, aksesin i kufizuar tek kreditë dhe grantet si edhe institucione të papërshtatshme rurale.

Me vështrimin tek e ardhmja, Shqipëria është fokusuar tek mbështetja e rimëkëmbjes dhe rritjes ekonomike në një mjedis të jashtëm të vështirë, duke zgjeruar dhe mbështetur përfitimet sociale të vendit dhe duke reduktuar ndërkaq cënueshmërinë nga ndryshimet klimaterike-veçanërisht përmes përmirësimit të menaxhimit të burimeve ujore. Sfidat kyçe për përparimin e Shqipërisë përfshijnë: rifillimin sa më parë të konsolidimit fiskal dhe përmirësimin e menaxhimit të shpenzimeve publike, reformën rregullatore dhe institucionale, zvogëlimin e mangësive infrastrukturore dhe përmirësimin e efikasitetit të sistemeve të mbrojtjes sociale dhe shërbimeve kyçe shëndetësore.

Grupi i Bankës Botërore e ka filluar punën në Shqipëri në vitin 1991 dhe ka mbështetur një sërë projektesh me qëllim zbutjen e menjëhershme të varfërisë dhe sigurimin e mjeteve të qendrueshme dhe zhvillimit afatgjatë për të nxitur rritjen e mëtejshme. Në dy dekadat e përfshirjes në Shqipëri, Grupi i Bankës Botërore ka ofruar mbi 1.4 miliard $ asistencë përmes angazhimeve të Shoqatës Ndërkombëtare të Zhvillimit (IDA), Bankës Ndërkombëtare për Rindërtim dhe Zhvillim (IBRD), Korporatës Ndërkombëtare Financiare (IFC) dhe Agjencisë Multilaterale për Garantimin e Investimeve (MIGA). Portofoli aktual konsiston në gjashtë projekte me një total prej 286.5 milionë $ kredite të IDA-s dhe kredi të IBRD-së si dhe 25 milionë $ në fonde besimi.

Strategjia e Partneritetit (SP) të Bankës Botërore e periudhës 2011-2014 për Shqipërinë ka si qëllim të çojë më tej zbatimin e prioriteteve të vendit dhe të Programit të Qeverisë përmes tri shtyllave strategjike:

  • Mbështetja e rimëkëmbjes dhe rritjes ekonomike në një mjedis të jashtëm të vështirë
  • Zgjerimi dhe mbështetja e përfitimeve sociale të Shqipërisë
  • Reduktimi i cënueshmërisë nga ndryshimet klimaterike veçanërisht përmes përmirësimit të menaxhimit të burimeve ujore.

Programi i Strategjsë së Partneritetit mbështet gjithashtu edhe përmirësimet e qeverisjes në Shqipëri si dhe axhendën për integrimin në Bashkimin Europian. Ai përqendrohet tek përshpejtimi i zbatimit të programit në vazhdimësi, duke dhënë në mënyrë selektive kredi të reja nga IBRD në fusha strategjike, duke rritur financimet e IFC për sektorin provat në 120-150 milionë $, duke forcuar partneritetet me institucionet financiare ndërkombëtare dhe donatorë të tjerë dhe duke zgjeruar programin e njohurive përmes veprimtarive rajonale dhe kombëtare.

 Si pjesë e iniciativës për të ndihmuar disa vende të Evropës Qendrore, Lindore dhe Juglindore në lehtësimin e impakteve të krizës së Eurozonës, IBRD ka rritur financimet në dispozicion të Shqipërisë, në përputhje me Strategjinë për Partneritet, nga 300 milionë $ në 575 milionë $ kryesisht për të forcuar qendrueshmërinë financiare, dhe menaxhimin makro-ekonomik dhe rritjen. Raport-progresi i Strategjisë për Partneritet për vitin 2011 rikonfirmoi prioritetet e SP me një fokus më të madh për të mbështetur rritjen, konkurrencën, dhe zhvillimin e sektorit të energjisë.

Një qeveri e re erdhi në pushtet në mes të shtatorit 2013 pas zgjedhjeve të qershorit. Ajo është zotuar se do të rrisë transparencën dhe llogaridhënien e qeverisë, do të përmirësojë realizimin e shërbimeve si dhe do të përshpejtojë reformat për të stimuluar rritjen dhe krijimin e vendeve të punës. Qeveria ka nisur reformat strukturore (në sektorin e energjisë dhe në atë të pensioneve) për të përforcuar rritjen dhe për të përmirësuar menaxhimin e financave publike duke përfshirë këtu edhe zbatimin e një strategjie për të paguar detyrimet e prapambetura dhe për të parandalur që këto të krijohen. Banka Botërore po i mbështet këto reforma në përputhje me një Kredi të programit për Politikën për Zhvillimin e Financave Publike. Gjithashtu, po përgatitet edhe një kredi për Politikën e Zhvillimit për Modernizimin e Sektorit Financiar për të mbështetur programin e qeverisë për të forcuar sektorin financiar dhe për të reduktuar cënueshmëritë kyçe. Një projekt i ri për Rikuperimin e Sektorit të Energjisë është në përgatitje e sipër me synimin që të mbështeten përmirësime të mëtejshme në sektorin e shpërndarjes duke financuar investimet kyçe qe do të përmirësojnë sigurinë e furnizimit dhe duke lehtësuar reforma të mëtejshme për të bërë që sektori të shkojë drejt pavarësisë financiare.

Qeveria e ka përqendruar vëmendjen e saj në jetësimin e rezultateve të zhvillimit dhe Kryeministri është ngritur një Njësi të Jetësimit të Prioriteteve për t’i kushtuar vëmendje të nivelit të lartë arritjes së rezultateve. Banka do të vazhdojë të japë mbështetjen e saj duke çuar më tej dhe duke rritur asistencën në fusha ku Banka është përfshirë në planin afatgjatë. Banka do të punojë ngushtë me qeverinë dhe me grupet e tjerë të interesit për të përgatitur Kuadrin e radhës për Partneritetin.

Me mbështetjen e Grupit të Bankës Botërore, Shqipëria ka bërë progres të madh. Në këtë partneritet fushat e prioritetit përfshijnë iniciativa në transport, bujqësi, energji, shëndetësi, arsim, mjedis dhe në menaxhimin e sektorit publik.

Disa prej rezultateve të zhvillimit të Shqipërisë përfshijnë:

Arsimi: Banka ka mbështetur tre projekte në sektorin e arsimit. Këto projekte kanë ndihmuar që të ndërtohen ose të rikonstruktohen më shumë se 300 shkolla në zonat prioritare dhe 100 mijë fëmijë kanë përfituar nga shkolla të reja.  Në vitin 2006 u ndërmorën reforma arsimore të rëndësishme dhe të një game të gjerë. Këto përfshinë reforma në programet mësimore, në përmirësimin e trajnimit të mësuesve, në një shpërndarje më të barabartë të burimeve në qarqe, në përmirësimin e kushteve të mësimit, klasa me më pak nxënës, një rritje në pagën mesatare të mësuesve dhe në rinovimin e përmbajtjes dhe të administrimit të provimit të maturës shtetërore për të siguruar rezultate objective. Reformat vazhdojnë të zbatohen me sukses.

Projekti Cilësi dhe Barazi në Arsim, me financim të përbashkët të Qeverisë, Bankës Botërore, Bankës Europiane për Investime (EIB) dhe Bankës për Zhvillim të Këshillit të Europës ka ndihmuar që të përmirësohet cilësia e kushteve të mësimit për nxënësit dhe të rritet numri i regjistrimeve në shkollat e mesme të përgjithshme, sidomos nga radhët e të varfërve. Të gjitha shkollat fillore po përdorin programet e reja mësimore dhe tekstet e reja shkollore. Mbi 2000 shkolla nëntëvjeçare dhe t mesme janë pajisur me kompjutera dhe akses në internet duke e ulur raportin nxënës për kompjuter në shkollat e mesme të përgjithshme nga 61 në 16 nxënës për kompjuter. Shkollat nëntëvjeçare u pajisën me 250 laboratorë kimie dhe 250 laboratorë biologjie ndërsa shkollat e mesme të përgjithshme u pajisën me 100 laboratorë kimie dhe 100 laboratorë biologjie.

Shëndetësia: Kontributi i sektorit publik për sektorin e shëndetësisë është relativisht i ulët dhe shumë nën mesataren e vendeve të Europës Juglindore. Si rezultat i shpenzimeve të ulëta të sektorit publik, shpenzimet nga xhepi në pikën e shërbimit përbëjnë 60 % të financimit sektorial. Popullsia e varfër përballet me një barrierë ekonomike kur ka nevojë të ketë akses tek shërbime cilësore të kujdesit shëndetësor. Qeveria është e angazhuar që të bëjë ndryshime dhe aktualisht po punon për të zhvilluar një politikë për financimin e shëndetësisë e cila do t’i trajtojë këto probleme. Banka e ka mbështetur sektorin e kujdesit shëndetësor në Shqipëri përmes tre projekteve (Projekti për Rehabilitimin e Shërbimit Shëndetësor, 1994, Projekti për Rikuperimin e Shëndetësisë, 1998, Projekti për Modernizimin e Sistemit të Shëndetësisë, 2008). Duke financuar ndërtimin, rikonstruktimin dhe pajisjen e 115 qendrave në zonat më të varfra të vendit, fondet e Bankës kanë kontribuar në përmirësimin e cilësisë së shërbimeve shëndetësore bazë për parandalimin dhe kurimin. Me asistencën e Bankës dhe të donatorëve të tjerë qeveria ka ngritur shërbime të reja spitalore në tre qytete kryesore dhe ka përfunduar masterplanin e përgjithshëm për zhvillimin e ardhshëm të një spitali të vetëm tretësor në kryeqytet. Është dhënë mbështetje për të  çuar para reforma në fusha politike kyçe si decentralizimi, sigurimi shëndetësor dhe transparenca në shpenzimet e sektorit. Projekti për Modernizimin e Sistemit të Shëndetësisë e ndihmoi qeverinë për të përmirësuar aksesin fizik dhe financiar në shërbimet e cilësisë së lartë të kujdesit shëndetësor parësor sikurse edhe forcimin e institucioneve. Të gjitha spitalet rajonale sikurse edhe qendrat e kujdesit shëndetësor parësor janë mbështetur me pajisjet kryesore mjekësore. Instituti i Sigurimeve Shëndetësore është pajisur me pajisjet e nevojshme të teknologjisë së informacionit për zyrat qendrore dhe rajonale. Një gamë gjithëpërfshirëse reformash janë mbështetur përgjatë projektit.

Transporti: Banka Botërore ka përqendruar financim dhe ekspertizë domethënëse për të asistuar sistemin e transportit të Shqipërisë duke ngritur  një rrjet infrastrukturor modern. Që nga fillimi i ndërhyrjes së Bankës në sektor janë zbatuar nëntë projekte dhe janë realizuar ndryshime pozitive përsa i përket aksesit në arsim, kujdes shëndetësor, shërbimet postare dhe bankare dhe në lidhjen e qendrave kryesore urbane me tregun ndërkombëtar. Përmes projekteve që kishin në fokus rrjetet kombëtare dhe rurale rrugët e vjetra u shtruan, u zgjatën ose u përmirësuan dhe u ndërtuan rrugë të reja. Projekti për Rrugët Kombëtare (viti 1996) ndihmoi në rehabilitimin dhe në ndërtimin e 90 km rrugë nacionale në korridoret Lindje-Perëndim dhe ato veriore që lidhin Portin e Durrësit me vendet fqinje si Maqedonia dhe Greqia. Projekti për Rrugët Rurale (1995) përmirësoi rreth 975 km rrugë rurale ndërsa Projekti për Mirëmbajtjen e Rrugëve (2007) kontribuoi në riparimin dhe mirëmbajtjen e 500 km rrugë. Projekti për Transportin në Shqipëri (2007) mbështeti përmirësimin e aksesit për popullsitë e zonave të thella dhe ndërtimin e 26 km të korridorit Durrës-Morinë. Projekti për Rrugët Dytësore dhe Lokale realizoi 110 km rrugë dytësore dhe lokale. Përmes këtij projekti, Banka përgatiti një program të përgjithshëm për të gjithë rrjetin rrugor dytësor dhe lokal që përveç financimit të tij (20 milionë $) mori përreth 350 milionë $ nga donatorë dhe institucione financiare të tjera ndërkombëtare. Projekti realizoi një lidhje në çfarëdo lloj moti për shumë komunitete duke përmirësuar aksesin e popullsisë që banon në zonat e thella tek shërbimet kryesore dhe tregjet ekonomike.

Infrastruktura urbane: Shqipëria ka fatin që të ketë një sërë vendesh mahnitëse dhe karakteristike për të vizituar duke përfshirë një sërë qytetesh bregdetare përgjatë detit Adriatik, qytete historike dhe destinacione të trashëgimisë kulturore që janë pjesë e Listës së Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s. Megjithatë vite të tëra të financimit të pamjaftueshëm për infrastrukturën e qyteteve dhe të rretheve kanë krijuar një akumulim të nevojave kritike për investime në sistemet e ujësjellës-kanalizimeve, menaxhimin e mbetjeve të ngurta, rehabilitimin e rrugëve të brendshme të qyteteve si dhe të mjediseve urbane/urban amenities. Portofoli i Bankës Botërore për Infrastrukturën Urbane po ndihmon që të adresohen këto mangësi. Projekti për Administrimin dhe Menaxhimin e Tokës (LAMP) po asiston në anketimin dhe regjistrimin e përreth 400 000 pronave në zonat urbane duke u dhënë banorëve dhe bizneseve të drejta të sigurta për pronat. Informatizimi i të dhënave për pronat në disa nga Zyrat Vendore të Regjistrimit të Pasurive të Paluajtshme (ZRPP) ka reduktuar kohën e nevojshme për të regjistruar një pronë nga 47 ditë në më pak se 10 ditë. Në Tiranë funksionon sistemi i regjistrimit të pronave plotësisht i automatizuar që ka lidhje me noterët. Tetë qytete dhe rrethe në Shqipëri tani do të orientohen nga Plane Gjithëpërfshirëse të Rregullimit të Territorit që u përfunduan si pjesë e Projektit bazuar në konsultime të gjera me komunitetin. Programet bashkiake të investimit për të përmirësuar dhe rehabilituar shërbimet thelbësore të infrastrukturës urbane kanë mbështetur katër qytete. Investimet ndihmuan që të mundësohej hapësirë për tregun me pakicë për bizneset e vogla të cilat më parë funksionin në struktura të improvizuara në trotuaret e rrugës kryesore në Berat; rrugë të shtruara për të përmirësuar lëvizjen e njerëzve me automjete apo në këmbë si dhe aksesin në qytetet e Shkodrës dhe të Kamzës; si dhe fasada ndërtesash të përmirësuara dhe të restauruara dhe mjediset në qendër të qytetit të Elbasanit. Një sistem gjithëpërfshirës adresash u instalua në 13 qytete duke përmirësuar aftësinë për të ofruar shërbime bashkiake dhe per të mbledhur mbledhur taksa. Në përgjigje të nevojave që lindën në zonat e përmbytura në Shkodër dhe Lezhë, Banka ka ndihmuar në riparimin e mjediseve të dëmtuara dhe ringritjen e shërbimeve si p.sh. me ndërtimin e kolektorëve për ujrat e stuhive dhe rehabilitimin e mbrojtjen e stacioneve të pompimit për furnizmin me ujë dhe të hidrovoreve që u shërbejnë më shumë se 150 000 banorëve si dhe shumë shtëpive dhe bizneseve të zonës. Projekti për Përballimin dhe Zbutjen e Rreziqeve nga Fatkeqësitë Natyrore mbështeti krijimin e Qendrës Kombëtare të Komandës dhe Kontrollit në Tiranë. Me burime të grantit nga Fondi Global për Reduktimin e Fatkeqësive Natyrore dhe Rimëkëmbjen (GFDRR) qeveria po asistohet në zhvillimin e opsioneve afatmesme dhe afatgjata për reduktimin e rrezikut të përmbytjes për basenin lumor Drin-Bunë.

Ujësjellës-kanalizimet/Water Supply and Sanitation: Shqipëria është e pasur me burime ujore prej 8600 m3 për kokë prej të cilave vetëm 6 përqind tërhiqet çdo vit.Kjo sasi e bollshme ndihmon vendin që të ketë një mbulim të lartë me furnizim me ujë dhe kanalizime për ujrat e zeza. Por mbulimi relativisht i lartë zhvlerësohet nga cilësia e dobët e shërbimit. Pavarësisht bollëkut të burimeve ujore të Shqipërisë, furnizimi me ujë në zonat urbane është i parregullt dhe më pak se gjysma e popullsisë në zonat rurale kanë akses në ujin e siguruar nga ujësjellësit. Së bashku me donatorë të tjerë Banka ka siguruar investime të vazhdueshme për të përmirësuar shërbimet e furnizmit me ujë dhe kanalizimet e ujrave të zeza ndërsa ka kontribuar në masat për ngritjen e institucioneve. Banka po merr rolin kryesor për të ndihmuar qeverinë që të realizojë reforma politikash, të fokusohet në rekuperimin e kostos dhe të nxisë përfshirjen e sektorit privat dhe të komunitetit. Projekti Bashkiak për Ujësjellës-Kanalizimet (2003) mbështeti investime në përmirësimin e shërbimeve të furnizimit me ujë dhe kanalizimeve në katër qytete pjesëmarrëse (Durrës, Fier, Lezhë dhe Sarandë) dhe u përpoq të asistonte ndërmarrjet e ujësjellësit për të përdorur një qasje të re për kontrata të menaxhimit ndërqytetas të bazuara në nxitjen e rezultateve, duke pasur si objektiv rritjen e qëndrueshmërisë së tyre financiare. Paralelisht me këtë Projekti për Menaxhimin e Integruar të Ujit dhe Ekosistemeve (2004) ndërtoi impiante për trajtimin e ujrave të zeza në qytetet bregdetare të Durrësit, Lezhës dhe Sarandës. Projekti i miratuar së fundmi për Investime në Sektorin e Ujrave (WSIP) mbështet investimet prioritare për të përmirësuar cilësinë e performancës së shërbimit të ujësjellësit, si për banorët lokalë, ashtu edhe për turistët e mundshëm në rajonin e Durrësit si dhe reforma kyçe institucionale dhe veprimtari të orientuara drejt rikuperimit të kostos operacionale, përmirësimit të qeverisjes dhe kuadrit regullator të sektorit, etj.

Energjia: Grupi i Bankës Botërore ndërmori rolin kryesor për të mbështetur sektorin e energjisë në Shqipëri përmes disa projekteve që ndihmuan në rritjen e furnizimit me energji dhe sigurinë ndërkohë që bëhej edhe reformimi dhe ristrukturimi i sektorit për të funksionuar në një mjedis të bazuar tek tregu. Kjo mbështetje luajti një rol kyç për përmirësimin e standardit të përgjithshëm, sigurisë dhe efikasitetit të furnizimit me energji elektrike si dhe për rritjen e efikasitetit të shkëmbimit të energjisë elektrike ndërmjet vendeve fqinje. Mbështetja aktuale e Bankës Botërore për sektorin e energjisë përfshin Komunitetin e Energjisë të Projektit për Sigurinë e Digave në Europën Juglindore (2008) që po ndihmon Shqipërinë që të rehabilitojë dhe të përmirësojë operimin në hidrocentralet e saj kryesore në lumin Drin duke rritur kështu efikasitetin e burimeve ujore dhe prodhimin. Grupi i Bankës Botërore duke përfshirë edhe degën e tij të sektorit privat, Korporatën Ndërkombëtare Financiare mbështeti privatizimin e sektorit të shpërndarjes përmes këshillave nga IFC dhe Garancisë së Pjesshme të Rrezikut (PRG) nga IBRD. Programi i IFC-së mbështet edhe përfshirjen e sektorit privat në projektet e vogla të zhvillimit hidro, projekte të reja për energjinë e rinovueshme dhe nismat për eficencën e energjisë në banesa. Ndërsa është bërë progres i madh, ende mbeten shumë sfida: të përfundohet reforma, të përmirësohet më tej siguria e furnizimit me energji në mënyrë që të plotësohet kërkesa në rritje ndërsa forcohet menaxhimi i aspektit të kërkesës, të qartësohen dhe të zbatohen më mirë rregullat e tregut, të mirëmbahet rrjeti dhe të vazhdohet të fuqizohen institucionet në sektor.

Bujësia: Bujqësia është një burim kryesor të ardhurash në zonat rurale. Ajo kontribuon me përreth 20 % të Prodhimit të Përgjithshëm Bruto (PPB) dhe përbën pothuajse gjysmën e nivelit të punësimit. Sektori bujqësor i Shqipërisë vazhdon të përballet me një sërë sfidash duke përfshirë fermat e përmasave të vogla dhe copëzimin e tokës, infrastrukturë të dobët, kufizime tregu, akses të kufizuar në kredi dhe grante dhe institucione të papërshtatshme rurale. Banka ka mbështetur Shqipërinë përmes disa projekteve. Ata kanë pasur ndikim pozitiv në reduktimin e varfërisë duke rritur të ardhurat e fermerëve të vegjël dhe duke krijuar mundësi punësimi për ata që kanë nevojë në zonat rurale. Këto projekte kanë kontribuar edhe në qëndrueshmërinë e investimeve të vaditjes dhe të kullimit përmes pjesëmarrjes së fermerëve punë dhe në mirëmbajtje, menaxhimit efikas të sistemeve dhe rikuperimit më të madh të kostos. Më shumë se 335 000 hektare të sistemit të vaditjes dhe të kullimit në Shqipëri janë rehabilituar ose përmirësuar. Kjo sipërfaqe përfaqëson dy të tretat e tokës së vaditur. Janë rehabilituar thridhjetë e tre diga. Më shumë se  100 000 familje kanë përfituar nga skemat e vaditjes. Programi i mikrofinancimit siguroi 47 000 kredi për veprimtari që gjenerojnë të ardhura në 380 fshatra dhe në 8 rrethe. Mbështetja ndaj fermerëve në prodhim dhe tregëtim kontribuoi në rritjen e të ardhurave rurale. Përmes një projekti të financuar nga Banka Botërore katër tregje për shitje me shumicë që u ndërtuan në Korcë, Lushnje, Vlorë dhe Shkodër bënë të mundur marketingun e produkteve bujqësore lokale. Një total prej 145 grantesh iu dhanë fermerëve duke pasur kështu ndikim tek 20 000 fermerë të cilët u ekspozuan ndaj teknologjive të reja. Tani sfida është transformimi i bujqësisë nga një sektor i orientuar drejt prodhimit si mjet jetese në një sektor modern, tregtar, konkurrues, duke nxitur ndërkohë mundësi alternative të ardhurash banorët ruralë që largohen nga sektori.

Kohët e fundit është miratur një projekt i ri për Burimet Ujore dhe Ujitjen (WRIP) që synon  të forcojë kapacitetin e qeverisë për të menaxhuar burimet ujore si në nivel kombëtar në basenet lumore dhe në nivelet lokale, të përmirësojë aktivitetin dhe qëndrueshmërinë e sistemeve të vaditjes në basenet lumore e Drin-Bunës dhe Semanit dhe të realizojë një projekt pilot për partneritetet publike dhe private për funksionimin dhe mirëmbajtjen e sistemeve të vaditjes në tre zona.

Mjedisi: Qeveria e Shqipërisë po zbaton një gamë të gjerë politikash në fushën e mbrojtjes së mjedisit dhe menaxhimit të burimeve natyrore. Shqipëria po shkon drejt përafrimit gradual të legjislacionit të vet me legjislacionin mjedisor të BE-së. Projekti i përfunduar për Burimet Natyrore dhe Zhvillimin ndihmoi që të reduktohej erozioni duke përmirësuar menaxhimin e ligatinave, pyjeve dhe burimeve për kullota të Shqipërisë si dhe duke krijuar zona ujëmbledhëse. Ky projekt rriti prodhimin dhe të ardhurat duke përmirësuar menaxhimin e burimeve të bazuar tek komuniteti në 251 komuna në zona malore të prirura që të preken nga erozioni. Erozioni i tokës ka rënë me 220 000 tonë. Zbatimi  i planeve krijoi rreth 6000 vende pune duke përfshirë 1900 gra dhe 1900 familje përfituese. Një projekt në vijimësi të këtij po përgatitet në partneritet me SIDA-n për të përmirësuar dhe për të promovuar vlerat e shërbimeve të ekosistemit. Përmes rigjenerimit të biomasës komunitetet që varen nga pyjet morën pjesë me sukses në programin global të Fondit të Karbonit që mbështet, si projekt pilot, reduktimin e emetimit të gazrave me efekt serrë përmes biodiversitetit të përmirësuar dhe përmes përmirësimit në menaxhimin e burimeve natyrore si dhe u jep komuniteteve burime shtesë. Projekti në vazhdim e sipër për Menaxhimin e Integruar të Zonave Bregdetare mbështet përmirësimin e infrastrukturës kritike mjedisore publike dhe shërbimet bashkiake në bregdetin jugor.

Sektori publik: Me përspektivën e një vendi potencial për të marrë statusin kandidat në të ardhmen e afërt, Shqipëria ballafaqohet me një sfidë edhe më të madhe për të pasur një kuadër të shëndetshëm për menaxhimin financiar, një administratë publike meritokratike dhe sisteme efikase monitorimi dhe vlerësimi. Performanca e sektorit publik është jetike për ambicien e vendit për të fituar anëtarësimin në BE dhe Shqipëria ka bërë progres të mirë në disa prej fushave të mësipërme.

Banka Botërore në bashkëpunim të ngushtë me partnerë të tjerë për zhvillimin përmes një fondi besimi me shumë donatorë po mbështet procesin e planifikimit të integruar në Shqipëri. Fokusi i fondit të besimit është modernizimi i menaxhimit financiar publik përmes një thesari të modernizuar dhe integrimit të funksioneve të tjera për zbatimin dhe monitorimin e buxhetit.

Qasja e re e qeverisë drejt ‘Jetësimit të prioriteteve’ ka kërkuar ekspertizën e Bankës dhe që në shtator 2013 Banka po ofron udhëzime dhe asistencë teknike për të krijuar dhe forcuar njësitë e jetesimit të prioriteteve, për të forcuar kapacitetet në nivelet e larta të vendimmarrjes sikurse edhe në nivelet teknike. Banka do ta zgjerojë mbështetjen e saj duke përfshirë për këtë ekspertizë afatshkurtër, asistencë teknike afatmesme përmes fondit të besimit dhe investim afatgjatë përmes një projekti që vë më në qendër qytetarët.


HUADHËNIA

Shqipëria: Angazhimet financiare për vit fiskal (në milionë dollarë)*

*Shumat përfshijnë angazhimet financiare nga IBRD dhe IDA deri më