PHÓNG SỰ

Ngăn ngập lụt vào thành phố và tăng cường khả năng phục hồi cho Cần Thơ

10 Tháng 12 Năm 2014


Trong 7 tháng mùa mưa mỗi năm, ngập úng ở thành phố Cần Thơ xảy ra rất thường xuyên. Hậu quả là hoạt động kinh doanh bị ảnh hưởng, học sinh ướt lướt thướt đến trường, xe cộ chết máy vì ngập nước, nước bẩn tràn vào nhà dân.

World Bank Group

Các nét chính của bài viết
  • Cần Thơ là thành phố lớn thứ 4 của Việt Nam, đóng vai trò quan trọng trong khu vực, là động lực tăng trưởng và cầu nối giao thông của Khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long.
  • Tuy nhiên ngập lụt theo mùa đã gây những tổn thật nặng nề cho nền kinh tế của thành phố và cản trở khả năng phát huy tiềm năng của thành phố.
  • Một phương pháp mới, Chương trình Phân tích Thế mạnh Đô thị, đã đưa ra một số giải pháp để thành phố có thể xây dựng khả năng phục hồi sau sự cố một cách toàn diện.

CẦN THƠ, Việt Nam – 5h sáng, Cần Thơ, thành phố lớn nhất Đồng bằng sông Cửu Long và là thành phố lớn thứ 4 của Việt Nam đã khá nhộn nhịp với nhịp sống thường ngày. Ở chợ nổi, các ghe thuyền đã náo nhiệt với các hoạt động mua bán rau quả và gần như vây kín con sông Hậu. Ở gần đó, người dân đang tắm rửa hay giặt giũ trên sàn nhà bên bờ sông. Con sông và hệ thống kênh rạch đã gắn liền với cuộc sống thường nhật của người dân nơi đây.

Một tiếng sau, quận Ninh Kiều, trung tâm thành phố Cần Thơ đã chìm trong nước.

"Mỗi khi thủy triều lên, con phố này ngập trong nước. Mỗi lần ngập là nước tràn vô nhà luôn. Đồ đạc, hàng hóa trong nhà là phải kê lên hết, nếu không kê là bị ướt,” Ông Cao Văn Buôn, chủ một cửa hàng cho biết. “Mỗi lần nước ngập khoảng bốn tiếng đồng hồ. Hổng có ai đi vô con đường này đâu mà mua bán,”

Sau đó vài giờ, bọn trẻ đi học trên những con đường đầy bùn đất và thật nguy hiểm khi xe máy cũng phải chạy trên những ngỏ hẻm hay đường phố ngập lụt như vậy.

Hứa Viết Thắng, một học sinh trung học, và bạn của em đã quá quen với cảnh này. “Dù là trời nắng hay là trời mưa thì đường đều bị ngập,” Thắng nói. Đôi khi, các bị ngã trên đường đến trường khiến quần áo và sách vở ướt sũng.

Tuy nhiên, ở chợ thành phố mọi hoạt động buôn bán vẫn diễn ra bình thường. Ngập lụt là một căn bệnh mạn tính mà thành phố phải đối mặt, và coi đó là “một phần cuộc sống”. Chưa đến 5% diện tích thành phố cao trên 2 mét so với mực nước biển nhưng mực nước ngập lụt hằng năm cao nhất cũng đã vượt qua ngưỡng này.

Thiên tai lặng lẽ nhưng dai dẳng

Nước rút sau một vài giờ. Trong mùa mưa kéo dài từ tháng 5 đến tháng 11, cả thành phố thường phải chịu ngập úng trung bình hai lần mỗi ngày. Ngập úng thường xảy ra do thủy triều dâng kết hợp với nước xả từ sông. Trong vòng 10 đến 15 năm gần đây, mức thủy triều cao nhất đã tăng lên khoảng 20 đến 30 cm do sự kết hợp của các hoạt động thượng nguồn, mực nước biển dâng và tình trạng lún đất.

Khác với các sự kiện khác như bão lũ với mức thiệt hại cao, tình trạng ngập lụt theo mùa này thường đến một cách yên ắng nhưng lại gây ra những tổn thất nặng nề cho nền kinh tế do kinh doanh bị đình trệ, chuyên chở hàng hóa bị trì hoãn, không thể làm việc và các tác động gián tiếp đối với sức khỏe con người.

“Nước dơ nên nhiều khi lội ướt chân thì chân mình bị ngứa”, ông Huỳnh Văn Sơn, người dân ở Cái Răng chia sẻ khi ông đang quét đi rác và nước bẩn sau đượt triều cường mới.

Thành phố Cần Thơ không chỉ phải đối mặt với những ngập lụt theo mùa mà còn phải đối mặt với những trận lụt đột xuất xảy ra do mưa lớn, trong khi Cần Thơ đang trong quá trình chuyển đổi kinh tế và đô thị hóa nhanh. Thách thức mới về lực lượng lao động cho những ngành đòi hỏi kỹ thuật cao, và dân số đô thị tăng nhanh đòi hỏi chính phủ phải có cơ sở hạ tầng và các loại hình dịch vụ chất lượng cao.

Những thách thức này thực sự có mối tương quan – lấn chiếm kênh rạch và lòng sông đã làm tăng nguy cơ ngập lụt trong khi đó ngập lụt và tình trạng tăng trưởng tràn lan đã tác động đối với an sinh và chất lượng cuộc sống ở các khu vực thành thị -  và những thách thức này đã kiềm chế tiềm tăng tăng trưởng và an sinh xã hội của thành phố.



" Chương trình Phân tích Thế mạnh Đô thị là một quá trình định tính, chẩn đoán nhanh bao gồm phỏng vấn, hoạt động và rà soát các nghiên cứu đã được thực hiện để đưa ra khuyến nghị cho tất cả các ngành trong hệ thống quản lý thành phố. "

Catherine Lynch

Chuyên gia cao cấp về Đô thị của Ngân hàng Thế giới


Chương trình Phân tích Thế mạnh Đô thị sẽ xây dựng khả năng phục hồi toàn diện cho thành phố

Để có thể hoàn thành nhiệm vụ là một động lực tăng trưởng và cầu nối giao thông của Khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long, Cần Thơ phải biến những thách thức này thành cơ hội phát triển thông qua quá trình phát triển có khả năng chống chịu. Thông qua chương trình Phân tích Thế mạnh Đô thị, một phương pháp mới do Ngân hàng Thế giới phát triển, các chuyên gia đã làm việc với các cán bộ thành phố Cần Thơ và các đối tác để xác định ưu tiên và đầu tư để có thể tăng cường khả năng đương đầu với những thách thức hiện tại và trong tương lai.  

“Chương trình Phân tích Thế mạnh Đô thị là một quá trình định tính, chẩn đoán nhanh bao gồm phỏng vấn, hoạt động và rà soát các nghiên cứu đã được thực hiện để đưa ra khuyến nghị cho tất cả các ngành trong hệ thống quản lý thành phố,” theo nhận định của bà Catherine Lynch, Chuyên gia cao cấp về Đô thị của Ngân hàng Thế giới. Bà là người điều hành nhóm phát triển phương pháp này. “Mục tiêu cuối cùng là để nâng cao khả năng chống chọi của thành phố đối với những biến động lớn và các vấn đề căng thẳng. Ở Cần Thơ, hầu hết các vấn đề này đều liên quan đến ngập lụt và quá trình đô thị hóa không được kiểm soát, nhưng tình hình này sẽ khác nhau giữa các thành phố”.

Chương trình Phân tích Thế mạnh Đô thị (Cần Thơ: Tăng cường Khả năng Thích ứng của Đô thị) nhận ra rằng ở Cần Thơ, kế hoạch mở rộng nhà ở và khu công nghiệp cần phải được lồng ghép với các chương trình phát triển cơ sở hạ tầng, giao thông và vệ sinh môi trường do việc mở rộng những con đường mới có thể giúp mở rộng đô thị ra những khu vực cao hơn. Những tổn thất kinh tế do ngập lụt cần phải được tính đến trong phần dự trù kinh phí để có thể đưa ra các quyết định chính xác về quy hoạch và phát triển đô thị.

Sử dụng phương pháp tiếp cận toàn diện và tích hợp hơn cho quá trình quy hoạch đô thị cũng sẽ mang lại lợi ích cho Cần Thơ với các cơ hội phát triển.


Api
Api