Learn how the World Bank Group is helping countries with COVID-19 (coronavirus). Find Out

เรื่องเด่น

ลดมลพิษเพื่อสุขภาพที่ดีกว่า เรื่องเล่าจากซันติอาโกและกรุงเทพฯ

วันที่ 13 เมษายน พ.ศ. 2558


เพ็ญศรีเป็นแม่ค้าขายอาหารริมทางในกรุงเทพฯ ส่วนฟรานเชสกาเป็นนางพยาบาลในกรุงซันติอาโก เมื่อหลายปีก่อนทั้งคู่เคยป่วยหนักจากโรคที่เกี่ยวกับมลพิษ แต่ปัจจุบัน ต้องขอบคุณการที่ทางการลุกขึ้นมาจัดการปัญหามลภาวะในเมือง ทำให้ทั้งสองคนมีสุขภาพแข็งแรงขึ้น เชิญชมว่าไทยและชิลีได้ก้าวเป็นผู้นำในการลดมลพิษ ยกระดับคุณภาพชีวิตและเศรษฐกิจได้อย่างไร ขณะเดียวกันก็มีการเรียกร้องให้เมืองใหญ่อื่นนำวิธีการเดียวกันนี้ไปปรับใช้บ้าง

World Bank Group

ประเด็นหลัก
  • ในแต่ละปี มลพิษคร่าชีวิตผู้คน 8.9 ล้านคนทั่วโลก โดยส่วนใหญ่อยู่ในประเทศกำลังพัฒนา แต่ปัญหานี้มีทางแก้
  • มาตรการต่อต้านมลพิษที่บังคับใช้ในเมืองที่เติบโตอย่างรวดเร็ว เช่น กรุงเทพฯ และซันติอาโก ล้วนเกิดประโยชน์ทั้งด้านสุขภาพอนามัยและด้านเศรษฐกิจมาสู่คนท้องถิ่น
  • ธนาคารโลกยังคงเดินหน้าทำงานร่วมกับหลายประเทศทั่วโลกผ่านแผนงานใหม่ด้านการจัดการมลพิษและอนามัยสิ่งแวดล้อมเพื่อลดมลภาวะอันจะช่วยปรับปรุงสุขภาพของประชาชนให้ดียิ่งขึ้น

บ่อยครั้งที่ปัญหาสิ่งแวดล้อมดูเหมือนจะเป็นเรื่องเกินกว่าที่จะแก้ไขและใหญ่เกินกว่าจะเข้าไปจัดการ แต่เมื่อพูดถึงเรื่องมลพิษ เรามีเหตุผลดีๆ ที่ยังไม่ควรถอดใจ กรุงซันติอาโก ประเทศชิลี และกรุงเทพมหานคร ประเทศไทย คือ ข้อพิสูจน์ว่าการลุกขึ้นมาจัดการมลพิษนั้นให้ผลตอบแทนด้านสุขภาพและรายได้ของคนท้องถิ่นโดยตรง

ทุกๆ ปี คน 8.9 ล้านคนทั่วโลกต้องเสียชีวิตจากสาเหตุที่สามารถป้องกันได้ นั่นคือจากมลพิษทางอากาศ ทางน้ำและทางดิน 8.4 ล้านคนของผู้เสียชีวิตเหล่านี้อาศัยอยู่ในประเทศกำลังพัฒนา มลพิษทางอากาศเป็นปัจจัยหนึ่งที่ส่งผลร้ายต่อสุขภาพในกลุ่มประเทศที่มีรายได้ต่ำถึงปานกลางอย่างยิ่ง  มลพิษจากสิ่งแวดล้อมรอบตัวและจากภายในบ้านได้คร่าชีวิตผู้คนราว 7 ล้านคนทั่วโลก

แม้มลพิษจะส่งผลเสียร้ายแรงต่อสุขภาพและความเป็นอยู่ที่ดีของคนทั่วโลก ปัญหานี้สามารถแก้ไขได้ด้วยการจัดการระดับท้องถิ่น

หลายปีก่อน กรุงซันติอาโกเคยถูกปกคลุมไปด้วยหมอกควัน  ชาวเมืองเจ็บป่วยและใช้ชีวิตอย่างยากลำบากเนื่องจากมลพิษทางอากาศปกคลุมไปทั่วเมือง

“ฉันเคยมีอาการกำเริบหนักทุกๆ 15 วัน” นางฟรานเชสกา อิยาเนส วัย 25 ปีกล่าว เธอเคยตกเป็นเหยื่อของฝุ่นควันอันตรายที่คลุ้งทั่วเมืองซันติอาโก “ฉันจำได้ว่าแม่ต้องพาฉันไปส่งห้องฉุกเฉิน ต้องครอบหน้ากากให้อ็อกซิเจน”

ฟรานเชสกาไม่ใช่คนเดียวที่ประสบชะตากรรมนี้ ผลการศึกษาพบว่า หลายสิบปีก่อน เด็กๆ ในซันติอาโกกว่าครึ่งป่วยเป็นโรคทางเดินหายใจเนื่องจากมลภาวะทางอากาศในเมือง ผลวิจัยของธนาคารโลกเมื่อปี 2538 ชี้ให้เห็นว่าค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาลผู้ป่วยด้วยโรคจากมลพิษในซันติอาโกนั้นสูงกว่าค่าใช้จ่ายที่จะใช้กำจัดมลพิษในเมืองเสียอีก

หลายปีนับแต่นั้น ซันติอาโกได้เริ่มใช้ระบบขนส่งในเมืองที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมยิ่งขึ้น ควบคุมการปล่อยควันพิษไอเสียจากรถและโรงงานต่างๆ ใช้น้ำมันและแหล่งพลังงานอื่นๆ ที่ก่อให้เกิดมลพิษน้อยลง อีกทั้งยังส่งเสริมให้คนใช้จักรยาน (ดูได้จากแผนภูมิด้านล่าง) ชาวเมืองต่างวัยต่างพื้นเพล้วนรู้สึกได้ถึงประโยชน์จากการจัดการนี้

“ฉันบอกได้เลยว่ามีเด็กๆ มาโรงพยาบาลเพราะป่วยเป็นโรคระบบทางเดินหายใจน้อยลงทุกปีๆ”
ฟรานเชสกา นางพยาบาลประจำโรงพยาบาลคัลโว แม็คเคนนากล่าว เธอเชื่อมั่นว่าซันติอาโกจะเปลี่ยนไปในทางที่ดีขึ้น



" ผมว่าอากาศในเมืองดีขึ้น ตั้งแต่เปลี่ยนมาใช้เครื่องยนต์สี่จังหวะ ชาวบ้านก็หายใจกันสะดวกขึ้นด้วย "

ทองพูน นาวิมาน

คนขับมอเตอร์ไซค์รับจ้างในกรุงเทพฯ


ห่างมาอีกซีกโลกหนึ่ง คนกรุงเทพฯ ก็ประสบชะตากรรมไม่ต่างกัน เพ็ญศรี แม่ค้าขายกับข้าวริมทางให้คนขี่มอเตอร์ไซค์สัญจรไปมา เคยต้องทนกับมลพิษทุกวัน

 “สมัยก่อนควันดำคลุ้งเลยค่ะ ตอนนั้น สุขภาพป้าก็ไม่ค่อยจะดี” เพ็ญศรียังจำได้ดีเมื่อครั้งเริ่มออกมาทำงานนอกบ้านในกรุงเทพฯ ราวปี 2513-2523

กรุงเทพฯ ใช้มาตรการคล้ายกันและได้ผลดีขึ้นเช่นกัน กรุงเทพฯ ยกระดับคุณภาพชีวิตชาวเมืองให้ดีขึ้นได้ด้วยมาตรการบังคับใช้มาตรฐานการปล่อยควันพิษ ลดการใช้น้ำมันเบนซินที่มีสารตะกั่ว และลดการใช้รถสามล้อเครื่องที่สร้างมลพิษตามถนน

“เมื่อก่อนคุณภาพอากาศแย่มาก แต่เดี๋ยวนี้ดีขึ้นแล้ว” เพ็ญศรีกล่าว “ป้าหายใจสบายขึ้น แข็งแรงขึ้นเพราะควันไอเสียน้อยลง ตอนนี้ป้าสุขภาพดีแล้วเพราะอากาศดีขึ้น”

นอกจากนี้ กรุงเทพฯ ยังเชิญชวนให้ผู้ขับขี่มอเตอร์ไซค์ซึ่งเป็นพาหนะหลักเพื่อสัญจรภายในกรุงเทพให้เปลี่ยนมาใช้เครื่องยนต์สี่จังหวะที่ก่อมลพิษน้อยกว่า

“พอเลิกใช้เครื่องสองจังหวะก็รู้สึกดีขึ้นเยอะ” ทองพูน นาวิมาน ผู้ขับมอเตอร์ไซค์รับจ้างและรับส่งเอกสารมากว่า 20 ปีให้ความเห็น “ผมว่าอากาศในเมืองดีขึ้น ตั้งแต่เปลี่ยนมาใช้เครื่องยนต์สี่จังหวะ ชาวบ้านก็หายใจกันสะดวกขึ้นด้วย”

การที่ทางการเข้ามาจัดการปัญหาในกรุงเทพฯ และซันติอาโกแสดงให้เห็นอย่างชัดเจนว่า การลุกขึ้นมาดำเนินการจัดการปัญหามลพิษนั้นเปลี่ยนแปลงชีวิตชาวเมืองได้จริง แม้เมืองจะยังเติบโตขึ้นเรื่อยๆ ก็ตาม

องค์การสหประชาชาติคาดว่าภายในปี 2593 จำนวนประชากรในเขตเมืองต่างๆ จะเพิ่มขึ้นอีกราว 2,500 ล้านคน โดยร้อยละ 90 ของจำนวนที่เพิ่มขึ้นนี้จะกระจุกตัวอยู่ในภูมิภาคแอฟริกาและเอเชีย เมื่อประชากรเพิ่มขึ้นก็มีความเสี่ยงว่าจะมีมลพิษมากขึ้นตามไปด้วย อย่างไรก็ดี การที่เมืองเจริญเติบโตอย่างรวดเร็วนั้นนับเป็นโอกาสที่จะบังคับใช้นโยบายต่างๆ และนำโครงสร้างพื้นฐานมาใช้พื่อควบคุมแหล่งที่ก่อให้เกิดมลพิษ อย่างเช่นที่ได้ทำไปแล้วในชิลีและไทย

ธนาคารโลกร่วมมือกับหลายประเทศเพื่อลดระดับมลพิษทางอากาศ ทางน้ำและทางดินโดยการวางแผนและการลงทุนด้านการจัดการมลพิษเพื่อให้ผู้คนทั่วโลกมีสุขภาพที่ดีขึ้น  ในงาน Global Citizen Earth Day ที่จัดขึ้นที่กรุงวอชิงตันดีซี ในวันที่ 18 เมษายนนี้ มีการเปิดตัวแผนงานใหม่ด้านการจัดการคุณภาพอากาศและอนามัยสิ่งแวดล้อมซึ่งในระยะแรกจะมุ่งเน้นการจัดการคุณภาพอากาศในกลุ่มประเทศที่มีการเติบโตของเขตเมืองอย่างรวดเร็ว และจำเป็นต้องมีมาตรการลดมลพิษอย่างเร่งด่วน รวมไปถึงการแก้ปัญหามลพิษทางน้ำและทางดิน โครงการนี้ยังมีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างองค์ความรู้ใหม่ด้านมลพิษและผลกระทบที่มีต่อสุขภาพในเขตเมือง ชนบทและทางทะเล รวมไปถึงการส่งเสริมการตระหนักรู้ปัญหานี้แก่ผู้กำหนดนโยบาย บุคคลทั่วไป และผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องอื่นๆ 



Api
Api