Reformy mające na celu budowę bardziej dynamicznego sektora prywatnego mogą wesprzeć tworzenie miejsc pracy i odporność gospodarek
WASZYNGTON, 8 kwietnia 2026 r. – Wzrost gospodarczy w krajach rozwijających się regionu Europy i Azji Środkowej (ECA) prawdopodobnie znacznie spowolni w tym roku z powodu skutków konfliktu na Bliskim Wschodzie, napięć geopolitycznych oraz fragmentacji handlu – to wnioski z opublikowanego dziś raportu Grupy Banku Światowego na temat regionalnych perspektyw wzrostu.
Według prognoz zawartych w raporcie wzrost gospodarczy w regionie osłabnie do 2,1 proc. w 2026 r. Wzrost w Federacji Rosyjskiej spowolni do 0,8 proc., podczas gdy tempo ekspansji w pozostałych krajach regionu spadnie do 2,9 proc. Wyższe koszty energii osłabiają wzrost konsumpcji, a niepewność wpływa negatywnie na inwestycje.
"Odporność gospodarek regionu jest w dalszym ciągu wystawiana na próbę, a kilka krajów jest zależnych od importu gazu ziemnego, ropy i nawozów" – powiedziała Antonella Bassani, wiceprezes Banku Światowego na region Europy i Azji Środkowej. "W wielu krajach potrzebne będą działania na rzecz przeciwdziałania skutkom kryzysu, ze szczególnym uwzględnieniem ukierunkowanych działań chroniących najsłabsze grupy społeczne. Kontynuowanie reform wspierających wzrost firm i tworzenie miejsc pracy również pomoże złagodzić skutki kryzysu oraz wzmocnić odporność gospodarek i dynamikę wzrostu w długim okresie."
Wzrost w Azji Środkowej może zwolnić do uśrednionego poziomu 4,9 proc. w latach 2026-27, wraz ze stabilizacją produkcji ropy w Kazachstanie. Gospodarki Europy Środkowej prawdopodobnie urosną w tym roku o około 2,4 proc., po czym wzrost spowolni do 2,3 proc. w 2027 r. Słabsza konsumpcja częściowo będzie amortyzowana przez inwestycje publiczne finansowane ze środków Unii Europejskiej. Wzrost na Bałkanach Zachodnich prognozowany jest na uśrednionym poziomie 3,1 proc. w ciągu najbliższych dwóch lat. Będzie on wspierany przez inwestycje infrastrukturalne oraz silny eksport usług. Wzrost w Ukrainie, na którym ciążyć będą trwające działania wojenne, rosnące koszty energii oraz presja fiskalna, najprawdopodobniej spowolni w tym roku do 1,2 proc.
Potencjalny długotrwały i bardziej intensywny konflikt na Bliskim Wschodzie pozostaje głównym ryzykiem dla realizacji prognoz. Mógłby on zakłócić globalne dostawy energii i nawozów, a tym samym wyraźnie podnieść ceny energii i żywności oraz znacząco ograniczyć wzrost gospodarczy w regionie.
Spowolnienie tempa wzrostu produktywności w wielu krajach ECA w ciągu ostatniej dekady skłoniło niektórych decydentów do uzupełniania szerokich reform gospodarczych politykami przemysłowymi – interwencjami rządowymi mającymi na celu promowanie konkretnych sektorów lub firm.
W specjalnej analizie dotyczącej tego, jak kraje mogą wykorzystać politykę przemysłową do przyspieszenia wzrostu gospodarczego i tworzenia miejsc pracy, autorzy raportu zauważają, że kraje regionu skorzystałoby na zastosowaniu bardziej celowanego wsparcia i działaniach, które budują przyszłą konkurencyjność zamiast utrwalać istniejące słabości gospodarek. Przykładowo, prawie dwie trzecie wszystkich programów prowadzonych w ramach polityki przemysłowej w regionie koncentruje się obecnie na rolnictwie i produkcji żywności, podczas gdy tylko 10% dotyczy dóbr zaawansowanych technologicznie lub dóbr kapitałowych.
"Aby osiągnąć silniejszy wzrost produktywności i zatrudnienia, kraje ECA mogą priorytetowo traktować ambitne reformy, które unowocześniają środowisko biznesowe, pobudzają przedsiębiorczość i poprawiają jakość edukacji" – powiedział Ivailo Izvorski, główny ekonomista Grupy Banku Światowego na region Europy i Azji Środkowej. "Celowane wsparcie publiczne, takie jak tworzenie parków przemysłowych czy specjalne strefy ekonomiczne, jest najważniejszym narzędziem polityki przemysłowej, które może pomóc odpowiedzieć na dobrze zidentyfikowane deficyty rynku. Polityki przemysłowe muszą jednak być stosowane oszczędnie i jedynie tymczasowo."
W obszarach, w których wdrażana jest polityka przemysłowa, autorzy raportu zalecają wspierać nowe i dynamiczne firmy oraz pomysły w sektorze prywatnym zamiast chronić dominujących graczy takich jak przedsiębiorstwa państwowe. Polityka przemysłowa musi wzmacniać, a nie podważać konkurencję.
