Innowacje kluczowe dla utrzymania miejsc pracy i wzrostu w Europie Środkowo-Wschodniej

BRUKSELA, 12 marca 2026 r. – Bułgaria, Chorwacja, Polska i Rumunia mogą zwiększyć produktywność pracy nawet o 10 do 15 procent dzięki szerszemu wdrażaniu technologii cyfrowych, zwłaszcza oprogramowania i narzędzi opartych na AI, wynika opublikowanego dziś raportu Banku Światowego na temat sytuacji gospodarczej w Unii Europejskiej (EU Regular Economic Report). Przy gospodarce UE rosnącej o około jeden procent rocznie, korzyści w tej skali mogłyby pobudzić wzrost, podnieść płace i przyczynić się do zwiększenia odporności miejsc pracy.

Według raportu "Innovation Rising: Lifting Central and Eastern Europe's Jobs and Growth Potential", region Europy Środkowo-Wschodniej wchodzi w nową fazę rozwoju. Konwergencja z UE pomogła zbudować fundamenty pod rozwój innowacji, ale utrzymanie wzrostu gospodarczego będzie coraz bardziej zależne od mobilizacji prywatnych inwestycji i przekierowywania kapitału do najbardziej produktywnych firm. Szybsze i szersze wdrażanie nowych technologii, zwłaszcza w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw, pomogłoby przyspieszyć wzrost i wzmocnić konkurencyjność w regionie.

"Kraje Europy Środkowo-Wschodniej poczyniły imponujące postępy w ciągu ostatnich dwóch dekad. Dochody zbliżyły się do średnich poziomów UE, a miliony ludzi zyskały szersze możliwości rozwoju" – powiedziała Anna Akhalkatsi, dyrektor na Unię Europejską w Grupie Banku Światowego. "Utrzymanie tego postępu będzie zależało od zwiększenia produktywności poprzez szersze wykorzystanie technologii cyfrowych, większe inwestycje w umiejętności pracowników oraz jasne, przewidywalne zasady, które pomagają firmom tworzyć innowacje, rozwijać się i konkurować na rynku. W ten sposób gospodarki tworzą więcej miejsc pracy, zwiększają ich jakość, oraz budują odporność na przyszłość."

W ciągu ostatnich dwóch dekad Bułgaria, Chorwacja, Polska i Rumunia osiągnęły szybki wzrost dochodów dzięki integracji handlowej i uczestnictwu w europejskich łańcuchach dostaw. Ten model wzrostu osiąga już swoje granice. Kurczenie się populacji w wieku produkcyjnym, w połączeniu z rosnącymi trudnościami w pozyskaniu pracowników o odpowiednich kompetencjach, sprawia, że dotychczasowe przewagi konkurencyjne oparte na taniej i licznej sile roboczej stopniowo tracą na znaczeniu. Utrzymanie konwergencji z zamożniejszymi krajami UE będzie coraz bardziej zależeć od wzrostu produktywności napędzanej innowacjami, szybszego wdrażania rozwiązań cyfrowych oraz przesuwania się firm ku ogniwom łańcucha wartości charakteryzującym się wyższą wartością dodaną i lepiej płatnym zatrudnieniem.

Analiza podkreśla również znaczenie tego, jak szybko innowacje i technologie rozprzestrzeniają się w całej gospodarce. Wydatki na badania i rozwój we wspomnianych czterech krajach UE kształtują się obecnie na poziomie niespełna 1,5 proc. PKB, co plasuje je wyraźnie poniżej unijnej średniej wynoszącej 2,2 proc. PKB. Firmy w regionie inwestują mniej w aktywa niematerialne, takie jak oprogramowanie, badania, dane i usprawnienia zarządzania. Np. w Polsce 26 proc. inwestycji korporacyjnych jest przeznaczanych na tego rodzaju aktywa, podczas gdy w całej UE wskaźnik ten wynosi 37 proc. Mniejsze firmy, szczególnie w Bułgarii i Rumunii, pozostają w tyle pod względem adopcji cyfrowej, co ogranicza wzrost produktywności. Zamknięcie tych luk pomogłoby gospodarkom Europy Środkowej wejść na wyższy poziom rozwoju i tworzyć bardziej produktywne oraz odporne miejsca pracy.

Całość raportu dostępna jest tutaj: worldbank.org/eurer

O Grupie Banku Światowego

Nadrzędnym celem Grupy Banku Światowego jest pomoc krajom w budowaniu gospodarek, które przekształcają wzrost gospodarczy w lokalne miejsca pracy – nie poprzez przenoszenie miejsc pracy z krajów rozwiniętych, lecz poprzez odblokowywanie możliwości na miejscu. Praca zapewnia dochód, nadzieję i godność, zwiększając globalny dobrobyt i stabilność. W ciągu najbliższych 10-15 lat 1,2 miliarda młodych ludzi w krajach rozwijających się osiągnie wiek produkcyjny, ale szacuje się, że powstanie dla nich tylko około 400 milionów miejsc pracy. Aby przyspieszyć tworzenie miejsc pracy na dużą skalę, inwestujemy w podstawową infrastrukturę fizyczną i kapitał ludzki, wspieramy przyjazne biznesowi środowisko oraz mobilizujemy kapitał prywatny. Koncentrujemy się na pięciu sektorach o największym potencjale do tworzenia miejsc pracy: infrastrukturze i energii, agrobiznesie, podstawowej opiece zdrowotnej, turystyce oraz produkcji o wartości dodanej.

About The World Bank

The World Bank Group has a bold vision: to create a world free of poverty on a livable planet. In more than 100 countries, the World Bank Group provides financing, advice, and innovative solutions that improve lives by creating jobs, strengthening economic growth, and confronting the most urgent global challenges. For more information, please visit www.worldbank.org, www.miga.org, and www.ifc.org.