បញ្ហាប្រឈម
ការរីកចម្រើនរបស់ប្រទេសកម្ពុជានៅមានកម្រិត ដោយសារមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃការរៀនសូត្រនៅមានកម្រិតទាប ហើយការអប់រំឧត្តមសិក្សានៅខ្វះការតម្រង់ទិសឱ្យស្របទៅនឹងតម្រូវការទីផ្សារជាក់ស្តែង។ បច្ចុប្បន្ន មានសិស្សថ្នាក់ទី៥ តែ ១១% ប៉ុណ្ណោះដែលអាចអានអត្ថបទបានត្រឹមត្រូវ ក្នុងនោះកុមារមកពីគ្រួសារក្រីក្រនៅជនបទជួបការលំបាកខ្លាំងជាងគេ ហើយគម្លាតនៃការសិក្សាកាន់តែរីកធំឡើងដោយសារផលប៉ះពាល់ពីការរាតត្បាតនៃជំងឺកូវីដ-១៩។ នៅកម្រិតឧត្តមសិក្សា ការចុះឈ្មោះចូលរៀនមុខវិជ្ជាស្ទែម (STEM) នៅមានកម្រិតទាប (ប្រមាណ ២០% នៃនិស្សិតសរុប) ទិន្នផលនៃការសិក្សាស្រាវជ្រាវនៅមានតិចតួច និងកង្វះកិច្ចសហការរវាងគ្រឹះស្ថានសិក្សា និងវិស័យឧស្សាហកម្ម បានធ្វើឱ្យនិស្សិតបញ្ចប់ការសិក្សាមិនទាន់អាចត្រៀមខ្លួនបានពេញលេញសម្រាប់តម្រូវការទីផ្សារការងារ។ ប្រសិនបើមិនមានការងពង្រឹងសមត្ថភាពអក្ខរកម្ម លេខ និងជំនាញវិជ្ជាជីវៈឱ្យបានខ្លាំងក្លាទេ កម្ពុជានឹងប្រឈមនឹងការបាត់បង់សមត្ថភាពប្រកួតប្រជែង ហើយក្រុមប្រជាជនដែលងាយរងគ្រោះបំផុតនឹងកាន់តែចាញ់ប្រៀបនៅក្នុងសង្គម។
កញ្ញា ភាព ស៊ីណាត ជាសិស្សនៅសាលារៀនមួយដែលគាំទ្រដោយគម្រោង GEIP។ នាងធ្លាប់បោះបង់ការសិក្សាម្តងមកហើយ។ ប៉ុន្តែ ការគាំទ្រតាមរយៈគម្រោងនេះ បាននាំនាងមកចូលរៀនវិញ រហូតក្លាយខ្លួនជាសិស្សពូកែមួយរូប។ នាងបាននិយាយដូច្នេះថា៖ «ខ្ញុំប្រហែលជាមិនអាចនឹកស្មានដល់ថាបានជោគជ័យ និងមានថ្ងៃនេះនៅក្នុងជីវិតរបស់ខ្ញុំទេ ប្រសិនបើគ្មានការជួយជ្រោមជ្រែងពីគ្រូ នាយកសាលា និងគណៈកម្មាធិការគ្រប់គ្រងសាលារបស់ខ្ញុំ។»
វិធីសាស្រ្ត
ក្រុមធនាគារពិភពលោកបានឆ្លើយតបទៅនឹងបញ្ហាប្រឈមទាំងនេះ តាមរយៈការដាក់ចេញនូវកិច្ចអន្តរាគមន៍ផ្អែកលើភស្តុតាងរួមបញ្ចូលគ្នា ដែលភ្ជាប់ការរៀនសូត្រកម្រិតមូលដ្ឋានទៅនឹងលទ្ធផលការងារ។ នៅកម្រិតបឋមសិក្សា និងមធ្យមសិក្សា គណៈកម្មាធិការគ្រប់គ្រងសាលាបានពង្រឹងវត្តមានរបស់គ្រូ និងគុណភាពនៃការបង្រៀន រីឯឧបករណ៍វាយតម្លៃឌីជីថលបានជួយបង្កលក្ខណៈងាយស្រួលសម្រាប់ការកែសម្រួលតម្រូវការរៀនសូត្រតាមពេលវេលាជាក់ស្តែង។ ការគាំទ្រចំគោលដៅ រួមមានការកំណត់អត្តសញ្ញាណពិការភាព ការផ្តល់ឧបករណ៍ជំនួយ និងការផ្សព្វផ្សាយក្នុងសហគមន៍ បាននាំកុមារដែលត្រូវបានមើលរំលងឱ្យត្រឡប់មកសាលា និងបន្តការសិក្សាឡើងវិញ។
នៅកម្រិតឧត្តមសិក្សា ភាពជាដៃគូជាមួយវិស័យឧស្សាហកម្មបានជំរុញឱ្យមានការកែទម្រង់កម្មវិធីសិក្សាឱ្យស្របតាមតម្រូវការទីផ្សារ ខណៈកម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍មហាវិទ្យាល័យបានពង្រឹងគុណភាពបង្រៀន
និងសមត្ថភាពស្រាវជ្រាវ។ កម្មវិធី STEM ត្រូវបានធ្វើទំនើបកម្មជាមួយហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដែលធន់នឹងអាកាសធាតុ ព្រមទាំងពង្រីកលទ្ធភាពទទួលបានការអប់រំសម្រាប់សិស្សក្រុមភាគតិច តាមរយៈកម្មវិធីអាហារូបករណ៍ចំគោលដៅ និងការគិតគូរពីយេនឌ័រ។
នវានុវត្តន៍នាំឱ្យមានការប្រែប្រួលជាវិជ្ជមាន៖
ប្រព័ន្ធអភិបាលកិច្ចដែលប្រើទិន្នន័យជាត្រីវិស័យ បាននាំឱ្យការពិនិត្យតាមដានជាប្រចាំ, ស្តង់ដាសាលារៀនដែលបង្កើតដោយគម្រោងត្រូវបានដាក់បញ្ចូលយ៉ាងលឿនទៅក្នុងគោលនយោបាយជាតិ, ហើយភាពជាដៃគូយុទ្ធសាស្ត្ររវាងវិស័យឧស្សាហកម្ម និងសាកលវិទ្យាល័យអន្តរជាតិ បានបើកផ្លូវឱ្យនិស្សិតត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេចសម្រាប់អាជីព។ វិធីសាស្រ្តដ៏ទូលំទូលាយនេះ បានធ្វើឱ្យគុណភាពអប់រំប្រែធាតុជាវិជ្ជមាន ដោយធានាបាននូវនិរន្តរភាពតាមរយៈភាពជាម្ចាស់របស់រដ្ឋាភិបាល និងការពង្រឹងប្រព័ន្ធ។
លទ្ធផល
គម្រោងកំពុងដំណើរការចំនួនបីដែលគាំទ្រដោយធនាគារពិភពលោក ដែលជួយដល់កម្មវិធីអប់រំទូទៅ និងឧត្តមសិក្សានៅកម្ពុជា កំពុងរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ដល់ការកែលម្អគុណភាពនៃការរៀនសូត្រ ដោយផ្តោតខ្លាំងលើការបង្កើនលទ្ធភាពរកការងារធ្វើ។
លទ្ធផលដែលសម្រេចបាន និងរំពឹងទុក៖
- ការកែលម្អការសិក្សា៖ ការគ្រប់គ្រងតាមសាលា និងការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូ បានលើកកម្ពស់ការសិក្សារបស់សិស្សថ្នាក់ទី១ ដល់ទី៩ ជាង ៦សែននាក់ (ស្មើនឹង ២២ភាគរយ នៃសិស្សសាលារដ្ឋ)។ សិស្សជាង ១,១ លាននាក់ ទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពីគ្រូបង្រៀនដែលមានសមត្ថភាព និងគ្រឿងបរិក្ខារប្រសើរជាងមុន។ ជាលទ្ធផល ៥៤.៦ភាគរយ នៃសាលាគោលដៅមានវឌ្ឍនភាពគួរឱ្យកត់សម្គាល់លើមុខវិជ្ជាអាន និងគណិតវិទ្យា។ ក្រៅពីនេះ កុមារមានពិការភាព ៩០០០ នាក់ បានទទួលឧបករណ៍ជំនួយ បន្ទាប់ពីការពិនិត្យកាយសម្បទាលើសិស្សចំនួន ១ លាននាក់។។
- ផលចំណេញផ្នែកការងារ៖ ចន្លោះឆ្នាំ២០១៨ និង ឆ្នាំ២០២៥ និស្សិតជិត ៧ ០០០នាក់ បានបញ្ចប់ការសិក្សាពីគ្រឹះស្ថានអប់រំដែលគាំទ្រដោយគម្រោងកែលម្អការអប់រំឧត្តមសិក្សា (HEIP) ដោយមានអត្រាមានការងារធ្វើជាង ៩៣ភាគរយ បើធៀបទៅនឹង ៧២ភាគរយ នៅសាកលវិទ្យាល័យក្រៅគម្រោង ដែលស្មើនឹង ២១,៥ពិន្ទុភាគរយ ខ្ពស់ជាង។ ក្នុងចំណោមនិស្សិតបញ្ចប់ការសិក្សាពីគ្រឹះស្ថានអប់រំក្រោមគម្រោង HEIP មាន ៦៨ភាគរយដែលទទួលបានការងារធ្វើក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំក្រោយការបញ្ចប់ការសិក្សា ហើយ ១១ ភាគរយ ទទួលបានប្រាក់បៀវត្សរ៍បីដងខ្ពស់ជាងប្រាក់បៀវត្សរ៍សម្រាប់ការងារកម្រិតបឋម។ ត្រង់នេះបង្ហាញឱ្យឃើញនូវតម្លៃទីផ្សារដ៏រឹងមាំរបស់កម្មវិធីកំណែទម្រង់ STEM និងកម្មវិធីដែលផ្សារភ្ជាប់ជាមួយឧស្សាហកម្មក្នុងសេដ្ឋកិច្ច។
- នៅឆ្នាំ២០២៩ សិស្សជិតមួយលាននាក់នឹងរៀននៅក្នុងបរិយាកាសកាន់តែប្រសើរ។ ជាមួយគ្នានោះ កុមារពីរលាននាក់នឹងទទួលបានការពិនិត្យពិការភាពជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដែរ។
- នៅឆ្នាំ២០៣១ និស្សិតបញ្ចប់ការសិក្សាចំនួន ១៨ ០០០នាក់ ថែមទៀតនឹងទទួលបានការបំពាក់ ជំនាញតម្រូវតាមទីផ្សារ ដែលក្នុងនោះ តាមការរំពឹងទុក ៨៥ភាគរយ ឬច្រើនជាងនេះ នឹងមានការងារធ្វើក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំក្រោយបញ្ចប់ការសិក្សា។
ការរួមចំណែកដល់គោលដៅរបស់ក្រុមធនាគារពិភពលោក និងការងារ
ការវិនិយោគលើវិស័យអប់រំរបស់ធនាគារពិភពលោក កំពុងធ្វើការផ្លាស់ប្តូរកម្លាំងពលកម្មកម្ពុជា តាមរយៈការផ្សារភ្ជាប់ការសិក្សាទៅនឹងការងារដោយផ្ទាល់។ ក្រៅពីនិស្សិតបញ្ចប់ការសិក្សាជិត ៧ 000នាក់ ដែលកំពុងធ្វើការក្នុងប្រព័ន្ធផ្លូវការស្រាប់, កម្មវិធីដែលគាំទ្រធនាគារពិភពលោក កំពុងកសាងធនធានពលកម្មដែលមានទេពកោសល្យប្រកបដោយនិរន្តរភាពសម្រាប់អនាគត។ ក្នុងន័យនេះ គេរំពឹងថានឹងមាននិស្សិតបញ្ចប់ការសិក្សាចំនួន ១៨ ០០០នាក់ថែមទៀត
ការវិនិយោគលើវិស័យអប់រំរបស់ធនាគារពិភពលោក កំពុងធ្វើការផ្លាស់ប្តូរកម្លាំងពលកម្មកម្ពុជា តាមរយៈការផ្សារភ្ជាប់ការសិក្សាទៅនឹងការងារដោយផ្ទាល់។ ក្រៅពីនិស្សិតបញ្ចប់ការសិក្សាជិត ៧ 000នាក់ ដែលកំពុងធ្វើការក្នុងប្រព័ន្ធផ្លូវការស្រាប់, កម្មវិធីដែលគាំទ្រធនាគារពិភពលោក កំពុងកសាងធនធានពលកម្មដែលមានទេពកោសល្យប្រកបដោយនិរន្តរភាពសម្រាប់អនាគត។ ក្នុងន័យនេះ គេរំពឹងថានឹងមាននិស្សិតបញ្ចប់ការសិក្សាចំនួន ១៨ ០០០នាក់ថែមទៀត ប្រកបដោយជំនាញ និងការត្រៀមរួចជាស្រេចសម្រាប់ចូលប្រឡូកក្នុងទីផ្សារការងារ នៅឆ្នាំ២០៣១។ កំណែទម្រង់ទាំងនេះមិនត្រឹមតែបង្កើនអត្រាការងារប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងលើកកម្ពស់កម្រិតប្រាក់ឈ្នួល និងគុណភាពការងារផងដែរ ដោយនិស្សិតបញ្ចប់ការសិក្សាមានប្រៀបជាងនិស្សិតពីសាកលវិទ្យាល័យដែលនៅក្រៅគម្រោង។ តាមរយៈការធ្វើទំនើបកម្មកម្មវិធីសិក្សា, ការបង្កើតភាពជាដៃគូជាមួយឧស្សាហកម្មក្នុងសេដ្ឋកិច្ច, និងការពង្រីកលទ្ធភាពទទួលបានការអប់រំសម្រាប់ក្រុមដែលមានតំណាងភាគតិច កម្មវិធីនេះកំពុងជំរុញឱ្យមានកំណើនប្រកបដោយបរិយាបន្ន និងធ្វើឱ្យកម្ពុជាត្រៀមលក្ខណៈបានកាន់តែប្រសើរ សម្រាប់ការប្រកួតប្រជែងរយៈពេលវែងនៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។
មេរៀនដកពិសោធន៍
- ភាពជាម្ចាស់ពង្រីកឥទ្ធិពល៖ ក្នុងរយៈពេលតែ ១៨ ខែ ស្តង់ដាសាលារៀននៃគម្រោងត្រូវបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងក្របខណ្ឌផ្លូវការរបស់ក្រសួងសម្រាប់អនុវត្តទូទាំងប្រទេស ដែលធានានូវនិរន្តរភាពយូរអង្វែង។ ត្រង់នេះសបញ្ជាក់ឱ្យឃើញថា ការសហការរចនាកម្មវិធីជាមួយរដ្ឋាភិបាល - មិនមែនប្រព័ន្ធស្របគ្នា - បានបង្កើតចេញជាផ្លែផ្កា។
- ភាពជាដៃគូជាមួយឧស្សាហកម្មក្នុងសេដ្ឋកិច្ចផ្តល់លទ្ធផលការងារ៖ កិច្ចសហការដោយផ្ទាល់ជាមួយនិយោជកក្នុងវិស័យឯកជនក្នុងការរៀបចំកម្មវិធីសិក្សាឡើងវិញ បានបង្ហាញឱ្យឃើញថាវាមានប្រសិទ្ធភាពជាងវិធីសាស្រ្តក្នុងការសិក្សាតាមបែបប្រពៃណី តែមួយមុខ។ មតិតបពីទីផ្សារការងារបានក្លាយជាជំនួយស្មារតីក្នុងការរៀបចំខ្លឹមសាររបស់កម្មវិធី និងអាទិភាពស្រាវជ្រាវ រួមចំណែកដោយផ្ទាល់ធ្វើឱ្យមានប្រៀបផ្នែកការងារចំនួន ២១,៥ពិន្ទុភាគរយ ខ្ពស់ជាងគ្រឹះស្ថានអប់រំដែលមិនចូលរួម។
- ការងារកំណត់គោលដៅ៖ ការពិនិត្យកាយសម្បទារួមលើសិស្សចំនួន ១លាននាក់ រួមជាមួយកិច្ចអន្តរាគមន៍តាមគោលដៅដោយប្រើឧបករណ៍ជំនួយចំនួន ៩ ០០០ បាននាំកុមារក្រីក្រឱ្យមកចូលសាលារៀនវិញ ហើយរក្សាពួកគេឱ្យនៅរៀនសូត្រជាប់លាប់ ហើយអន្តរាគមន៍បែបនេះសបញ្ជាក់ថា សមធម៌ ទាមទារឱ្យមានកំណត់អត្តសញ្ញាណអ្នកចាញ់ប្រៀបគេ និងវិធានការឆ្លើយតប ក្នុងពេលតែមួយ។
សម្លឹងទៅមុខ
ផ្អែកលើលទ្ធផលដែលមានភស្តុតាងបញ្ជាក់ខាងលើ ធនាគារពិភពលោកនឹងពង្រីកវិសាលភាពកិច្ចអន្តរាគមន៍ប្រកបដោយជោគជ័យនេះ នៅទូទាំងប្រទេស ហើយធ្វើឱ្យឥទ្ធិពលរបស់វាកាន់តែស៊ីជម្រៅ ថែមទៀត។ ស្តង់ដាសាលារៀនរបស់គម្រោង GEIP ដែលត្រូវបានដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងគោលនយោបាយជាតិរួចហើយ នឹងពង្រីកទៅដល់សាលាបឋមសិក្សាចំនួនជាង ៦ ០០០ នៅឆ្នាំ២០២៨។ គម្រោង HEIP 2 ពង្រីកគំរូផ្តោតលើការងារដល់សាកលវិទ្យាល័យចំនួនប្រាំបន្ថែមទៀត ដោយតម្រង់គោលដៅលើនិស្សិតបញ្ចប់ការសិក្សាចំនួន ១៧៤ ០០០ នាក់ នៅឆ្នាំ២០៣១។
ភាពជាម្ចាស់របស់រដ្ឋាភិបាលនាំមកនូវនិរន្តរភាពសម្រាប់កម្មវិធី៖
ក្របខ័ណ្ឌរបស់គម្រោងឥឡូវនេះបានក្លាយជាស្តង់ដាជាតិហើយ ក្នុងនោះសមត្ថភាពក្នុងស្រុក ត្រូវបានពង្រឹងសម្រាប់ធ្វើការពិនិត្យតាមដាន និងការកែលម្អជាបន្តបន្ទាប់។ ការវាយតម្លៃភាគីទីបីយ៉ាងម៉ត់ចត់ នឹងវាស់វែងឥទ្ធិពលរបស់កម្មវិធី និងធានាឱ្យមានគណនេយ្យភាព។ ភាពបរិយាបន្ននៅតែជាចំណុចស្នូល អមជាមួយនឹងការបន្តការរកមើលជនមានពិការភាព, ការបំពាក់ឧបករណ៍ឌីជីថល និងការរចនាកម្មវិធីមានឆ្លាតវៃអាកាសធាតុដែលបានបង្កប់នៅតាមគ្រប់ផ្នែកនៃកម្មវិធី សំដៅឱ្យមានឥទ្ធិពលវិជ្ជមានយូរអង្វែង។ វិធានការទាំងនេះធានាថា ការកែលម្អគុណភាពអប់រំ និងលទ្ធភាពទទួលបានការអប់រំ គឺមានលក្ខណៈជាស្ថាប័ន និងនៅរក្សាបានរហូតដល់ក្រោយពេលគម្រោងចប់អាយុកាលរបស់វា។