ការផ្លាស់ប្តូរមុខមាត់កំពុងតែកើតមានឡើងជាបណ្តើរៗនៅតាមតំបន់ជនបទនៃប្រទេសកម្ពុជា ដែលកាលមុនភូមិឋានធ្លាប់តែនៅដាច់ស្រយាលពីគ្នាដោយសារផ្លូវលំភក់ ដែលបង្កជាឧបសគ្គដល់ការអភិវឌ្ឍ។ ប៉ុន្តែពេលនេះ គម្រោងមួយចំនួនដែលគាំទ្រមូលនិធិដោយធនាគារពិភពលោក បាននាំឱ្យមានផ្លូវប្រកបដោយភាពធន់សម្រាប់តភ្ជាប់ពីសហគមន៍មួយទៅសហគមន៍មួយទៀត ហើយតាមរយៈនេះវាបានបើកលទ្ធភាពសម្រាប់ការទទួលបានសេវាអប់រំ សុខាភិបាល និងឱកាសសេដ្ឋកិច្ច និងការងារសម្រាប់ប្រជាជនជាង ១,២ លាននាក់។
សង្ខេបសំខាន់ៗ
- គម្រោងមួយដែលគាំទ្រដោយធនាគារពិភពលោក កំពុងតភ្ជាប់ប្រជាជនជាង ១,២ លាននាក់ ជាមួយសាលារៀន មណ្ឌលសុខភាព និងទីផ្សារ នៅតាមខេត្តចំនួនបីនៅភាគខាងជើងនៃប្រទេសកម្ពុជា។
- ផ្លូវថ្មីជួយលើកកម្ពស់វិស័យអប់រំ និងជីវភាពរស់នៅ ដោយសិស្សានុសិស្សអាចទៅសាលារៀនបានជាប្រចាំ ហើយកសិករអាចរកបានទីផ្សារកាន់តែទូលំទូលាយជាងមុន។
- ផ្លូវទាំងនេះពង្រឹងបណ្តាញគមនាគមន៍របស់ប្រទេស ដោយគាំទ្រដល់ការធ្វើពាណិជ្ជកម្ម ផលិតភាពកសិកម្ម និងការបង្កើតការងារ។
ពីការលំបាកទៅជាក្តីសង្ឃឹម៖ ការតភ្ជាប់តំបន់ជនបទនៅកម្ពុជា
ប្រទេសកម្ពុជាមានផ្លូវជនបទប្រវែងប្រមាណ ៥០.០០០ គីឡូម៉ែត្រ ប៉ុន្តែមានតែប្រហែល ១៧% ប៉ុណ្ណោះដែលត្រូវបានក្រាលកៅស៊ូ និងមានភាពធន់ទៅនឹងផលប៉ះពាល់ពីអាកាសធាតុ។ ផ្លូវជនបទជាច្រើនដែលតភ្ជាប់សហគមន៍ទៅកាន់ផ្លូវជាតិ ឬផ្លូវខេត្ត គឺជាផ្លូវមិនទាន់បានក្រាលកៅស៊ូ និងងាយរងការខូចខាតដោយការជន់លិចទឹក ដែលទាំងអស់នេះជា «កង្វះនៃតភ្ជាប់» នៅតាមជនបទ និងប្រព័ន្ធឡូហ្ស៊ិស្ទីកផ្នែកកសិកម្ម។ បញ្ហាប្រឈមទាំងនេះធ្វើឱ្យការអភិវឌ្ឍនៅតំបន់ក្រីក្រជួបការលំបាក ដោយធ្វើឱ្យកសិករពិបាកក្នុងការដឹកកសិផលទៅកាន់ទីផ្សារ ហើយគ្រួសារជួបឧបសគ្គក្នុងការទទួលបានសេវាអប់រំ ឬសេវាព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យ។
លោក ឌួង សំណាង នាយកអនុវិទ្យាល័យទំព័រ បានរំឭកថា៖ «កាលពីមុន ការធ្វើដំណើរទៅសាលារៀនតែងតែជួបប្រទះនឹងបញ្ហាប្រឈមជាច្រើន»។ ផ្លូវដែលលិចទឹក បែកភក់ និងធូលីហុយ បានធ្វើឱ្យការធ្វើដំណើរទៅសាលារៀនជួបការលំបាកនឿយហត់ និងគ្មានសុវត្ថិភាព។
នៅពេលព្រឹកដែលផ្លូវលិចទឹកនិងបែកភក់ លោកគ្រូអ្នកគ្រូ និងសិស្សានុសិស្សបានមកដល់សាលារៀនក្នុងឯកសណ្ឋានប្រឡាក់ ហើយពេលខ្លះត្រូវត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញ និងខកខានការសិក្សា។ ការលំបាកនៅលើដងផ្លូវមិនត្រឹមតែធ្វើឱ្យសម្លៀកបំពាក់របស់ពួកគេប្រឡាក់ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងធ្វើឱ្យពួកគេបាក់ទឹកចិត្តទៀតផង។ លោកគ្រូអ្នកគ្រូមួយចំនួនបានស្នើសុំប្តូរទៅបង្រៀននៅសាលាផ្សេង ឯសិស្សានុសិស្សជាច្រើនមានការធុញទ្រាន់នឹងការតស៊ូជម្នះការលំបាកប្រចាំថ្ងៃក្នុងការទៅសាលារៀន។
ដើម្បីដោះស្រាយស្ថានភាពនេះ គម្រោងកែលម្អការតភ្ជាប់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្លូវថ្នល់នៅកម្ពុជាដែលគាំទ្រដោយធនាគារពិភពលោក កំពុងលើកកម្ពស់លទ្ធភាពធ្វើដំណើរតាមផ្លូវដែលធន់នឹងអាកាសធាតុនៅទូទាំងខេត្តចំនួនបី គឺខេត្តកំពង់ចាម ត្បូងឃ្មុំ និងក្រចេះ ដែលមានប្រជាជន ៨០ ភាគរយរស់នៅក្នុងតំបន់ជនបទ។ ដោយប្រើប្រាស់វិធីសាស្រ្ត បែបភ្ជាប់បណ្តាញ គម្រោងនេះបានតភ្ជាប់ផ្លូវជនបទសំខាន់ៗទៅនឹងរបៀងផ្លូវជាតិ និងផ្លូវខេត្ត មួយចំនួន។
តាមរយៈការអនុវត្តស្តង់ដាបរិស្ថានអន្តរជាតិ និងឧត្តមានុវត្តន៍ក្នុងការងារកែលម្អផ្លូវថ្នល់ គិតត្រឹមខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ ផ្លូវជាតិប្រវែងជាង ១៣០ គីឡូម៉ែត្រត្រូវបានលើកកម្រិតឡើង រួមទាំងកំណាត់ផ្លូវជាតិលេខ៧ និងផ្លូវខេត្តលេខ ៣៧៧ និង ៣៧៧A។ ស្របគ្នានេះដែរ ផ្លូវជនបទអាទិភាពប្រវែង ១៤៥ គីឡូម៉ែត្រត្រូវបានលើកកម្ពស់ ហើយផ្លូវ ១៣០ គីឡូម៉ែត្រទៀតកំពុងត្រូវបានកែលម្អ។ បច្ចុប្បន្ន ផ្លូវដែលត្រូវបានលើកកម្រិតទាំងនេះ បានបង្កលទ្ធភាពងាយស្រួលក្នុងធ្វើដំណើរគ្រប់រដូវកាលទៅកាន់សាលារៀន មណ្ឌលសុខភាព និងទីផ្សារចំនួន ៧៨ កន្លែង ជាប្រយោជន៍ដល់ប្រជាជនជាង ១,២ លាននាក់ ដែលរស់នៅតាមបណ្តោយដងផ្លូវទាំងនោះ។ កសិករអាចដឹកជញ្ជូនស្រូវ កៅស៊ូ ដំឡូងមី និងផលដំណាំផ្សេងៗទៀត ទៅកាន់ទីផ្សារកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាពជាងមុន។ ការណ៍នេះបានបើកឱកាសថ្មីៗសម្រាប់ការបង្កើតការងារក្នុងវិស័យកសិកម្ម ពាណិជ្ជកម្ម និងឡូហ្ស៊ិស្ទីក ធ្វើឱ្យប្រាក់ចំណូលរបស់គ្រួសារនៅតំបន់ជនបទមានការកើនឡើង។
លោកជំទាវ ហូ សុវណ្ណិកា រដ្ឋលេខាធិការនៃក្រសួងអភិវឌ្ឍន៍ជនបទ និងជានាយិកាគម្រោង បានមានប្រសាសន៍ថា ផ្លូវទាំងនេះមានសារសំខាន់ណាស់សម្រាប់សហគមន៍ជនបទ។ លោកជំទាវមានប្រសាសន៍ថា៖ «តាមរយៈការលើកកម្រិតផ្លូវលំក្នុងតំបន់ទៅជាផ្លូវក្រាលកៅស៊ូ ឬផ្លូវបេតុងដែលតភ្ជាប់ទៅនឹងផ្លូវខេត្ត និងផ្លូវជាតិ យើងអាចនាំមកនូវអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងច្រើនដល់ប្រជាជនក្នុងតំបន់។ ដោយសារការសាងសង់ដែលស្របតាមស្តង់ដាភាពធន់នឹងអាកាសធាតុ ការតភ្ជាប់ទាំងនេះកាត់បន្ថយពេលវេលាធ្វើដំណើរ និងផ្តល់លទ្ធភាពធ្វើដំណើរពេញមួយឆ្នាំទៅកាន់សាលារៀន កន្លែងផ្តល់សេវាសុខភាព ទីផ្សារ និងកន្លែងផ្សេងៗទៀត»។
ភូមិមួយហាក់ដូចជាបានរស់ឡើងវិញ
លោក ឃិន ជា អាយុ ៥២ ឆ្នាំ បម្រើការងារជាតំណាងសហគមន៍ផង និងជាប្រធានគណៈកម្មការទ្រទ្រង់អនុវិទ្យាល័យទំព័រផង នៅភូមិត្នោតបាក់ ខេត្តកំពង់ចាម។ នៅទីនេះ ផ្លូវក្រាលកៅស៊ូថ្មីមួយបានផ្លាស់ប្តូរជីវិតនៅក្នុងសហគមន៍ ដោយនាំមកនូវក្តីសង្ឃឹម និងឱកាសថ្មី។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នេះជាលើកដំបូងហើយក្នុងជីវិតរបស់ខ្ញុំ ដែលខ្ញុំបានឃើញផ្លូវកៅស៊ូនៅក្នុងភូមិរបស់ខ្ញុំ។ ខ្ញុំមានមោទនភាពណាស់ដែលមានផ្លូវនេះ»។
ប្រសាសន៍របស់លោក ឌួង សំណាង នាយកវិទ្យាល័យទំព័រ
ថ្លូវថ្មីបាននាំឱ្យមានភាពប្រសើរច្រើនណាស់ដល់ជីវភាពរបស់ពលរដ្ឋគ្រប់គ្នានៅក្នុងសហគមន៍នេះ។
ផលប្រែប្រួលពីផ្លូវថ្មីនេះមានវិសាលភាពធំធេង។ កុមារតូចៗឥឡូវនេះអាចទៅសាលារៀនបានជាប់លាប់ លែងមានឧបសគ្គដោយសារផ្លូវភក់ដែលមិនអាចធ្វើដំណើរបានក្នុងរដូវវស្សាដូចមុនទៀតហើយ។ ប្រជាពលរដ្ឋអាចធ្វើដំណើរទៅកាន់មណ្ឌលសុខភាពដើម្បីទទួលសេវាព្យាបាលបានយ៉ាងងាយស្រួល ហើយមនុស្សចាស់អាចទៅវត្តបានដោយមិនលំបាក។ ផ្លូវថ្មីនេះក៏បានធ្វើឱ្យពាណិជ្ជករអាចមកទិញស្រូវ កៅស៊ូ និងផលិតផលផ្សេងៗទៀតដោយផ្ទាល់នៅក្នុងភូមិ ដែលជួយលើកកម្ពស់ជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាជនក្នុងតំបន់។ ជាមួយនឹងលទ្ធភាពទទួលបានសេវាអប់រំកាន់តែប្រសើរ កុមារកាន់តែច្រើនបានចូលរៀន។ ការណ៍នេះជាការកសាងមូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់កម្លាំងពលកម្មជំនាញនាពេលអនាគត ដែលជួយលើកកម្ពស់កាលានុវត្តភាពការងាររយៈពេលវែង និងភាពចល័តនៃសេដ្ឋកិច្ច។
លោក ឌួង សំណាង នាយកអនុវិទ្យាល័យទំព័រ ក៏បានឯកភាពអំពីអត្ថប្រយោជន៍ដែលផ្លូវក្រាលកៅស៊ូបាននាំមកនេះដែរ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា ឥឡូវនេះ កុមារ និងលោកគ្រូអ្នកគ្រូបានមកដល់សាលារៀនទាន់ពេល ហើយហានិភ័យនៃគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ក៏ត្រូវបានកាត់បន្ថយ។ ផ្លូវថ្មីនេះបានធ្វើឱ្យជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់មនុស្សគ្រប់គ្នាមានភាពប្រសើរជាងមុនច្រើន។
លើសពីនេះ គម្រោងក៏បានរៀបចំតំបន់សុវត្ថិភាពមួយនៅមុខអនុវិទ្យាល័យទំព័រ សម្រាប់សិស្សានុសិស្សពេលចេញ-ចូលសាលា និងសម្រាប់ឪពុកម្តាយ និងអាណាព្យាបាលក្នុងការដាក់ និងទទួលកូនៗរបស់ពួកគេ ធ្វើឱ្យកាន់តែមានសុវត្ថិភាព និងភាពកក់ក្តៅសម្រាប់គ្រួសារក្នុងសហគមន៍។ លោក សំណាង បានបន្ថែមថា ក្រុមការងារគម្រោងបានផ្តល់ការបណ្តុះបណ្តាលអំពីសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍នៅសាលារៀន ដើម្បីឱ្យសិស្សានុសិស្សមានចំណេះដឹងចាំបាច់អំពីរបៀបធ្វើដំណើរប្រចាំថ្ងៃរបស់ពួកគេឱ្យកាន់តែមានសុវត្ថិភាព។
ការកសាងភាពធន់ និងកំណើនសេដ្ឋកិច្ច
គម្រោងនេះបានបង្វែរការវិនិយោគលើបណ្តាញផ្លូវថ្នល់ទៅកាន់ខេត្តដែលប្រឈមនឹងហានិភ័យអាកាសធាតុខ្លាំង យោងតាមរបាយការណ៍ស្តីពីអាកាសធាតុ និងការអភិវឌ្ឍរបស់ប្រទេសកម្ពុជា (Country Climate and Development Report for Cambodia) របស់ធនាគារពិភពលោក។ ការកែលម្អបែបនេះក៏រួមចំណែកដល់គោលនយោបាយជាតិសម្រាប់ការដឹកជញ្ជូនទំនិញដែលមានបរិមាណកំពុងកើនឡើង ឱ្យកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាពនៅតាមបណ្តាញដឹកជញ្ជូន ស្របពេលដែលសេដ្ឋកិច្ចរបស់កម្ពុជាបន្តមានកំណើនពីការនាំចេញទៅទីផ្សារបរទេស។ លោកស្រី Tania Meyer ប្រធានគ្រប់គ្រងធនាគារពិភពលោកប្រចាំនៅកម្ពុជា បានកត់សម្គាល់ថា៖ «វិធីសាស្រ្តគ្រប់ជ្រុងជ្រោយក្នុងការអភិវឌ្ឍបណ្តាញផ្លូវដឹកជញ្ជូន នឹងជួយកែលម្អភាពប្រកួតប្រជែងរបស់កម្ពុជា បង្កើនសក្តានុពលនៃការនាំចេញឱ្យពេញទំហឹង និងជំរុញពាណិជ្ជកម្មក្នុងតំបន់»។
ផ្លូវក្រាលកៅស៊ូដូចជានៅក្នុងភូមិត្នោតបាក់ កំពុងកែលម្អការតភ្ជាប់ សុវត្ថិភាព និងភាពធន់នៅក្នុងសហគមន៍ជនបទនៅទូទាំងប្រទេស។ ភូមិដែលពីមុនមិនអាចចូលទៅដល់បាន ពេលនេះពាណិជ្ជករ និងអ្នកផ្តល់សេវាកម្ម អាចទៅដល់ ដោយនាំឱ្យមានការរីកចម្រើនដល់អាជីវកម្មខ្នាតតូច ដូចជា ហាងលក់ទំនិញ សេវាកម្មដឹកជញ្ជូន និងអ្នកលក់អាហារជាដើម។ ការណ៍នេះបង្កើតការងារថ្មីៗ និងឱកាសអាជីវកម្មនៅក្នុងសហគមន៍ជនបទ ថែមទៀត។
ឯកឧត្តម ផែង សុវិជ្ជានោ រដ្ឋលេខាធិការនៃក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន មានប្រសាសន៍ថា ផ្លូវទាំងនេះក៏នឹងជួយជំរុញផលិតភាពកសិកម្មក្នុងស្រុកផងដែរ ដោយផ្តល់ឱ្យកសិករនូវលទ្ធភាពទទួលបានទីផ្សារទាំងក្នុង និងក្រៅប្រទេស។ ឯកឧត្តមមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខេត្តទាំងបីដែលទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពីគម្រោងនេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ការនាំចេញស្រូវ និងដំណាំសាច់ប្រាក់ដូចជា ដំឡូងមី ស្វាយចន្ទី ចេក និងកៅស៊ូ។ ដំណាំទាំងនេះអាចផ្តល់ការងារកាន់តែច្រើន និងបង្កើនប្រាក់ចំណូលរបស់ប្រជាជនទៀតផង»។
