ការវិនិយោគជាចលករនាំមកឱ្យមានអ្នកនវានុវត្តន៍ និងអ្នកបង្កើតការងារជំនាន់ថ្មីនៅកម្ពុជា

សេចក្ដីសង្ខេបនៃរឿង

• គម្រោងកែលម្អការអប់រំឧត្តមសិក្សា ដែលគាំទ្រដោយធនាគារពិភពលោក បានជួយកម្ពុជាឱ្យបង្កើនគុណភាពនៃការអប់រំឧត្តមសិក្សា និងការស្រាវជ្រាវ ជាពិសេសនៅក្នុង​ផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រ បច្ចេកវិទ្យា វិស្វកម្ម និងគណិតវិទ្យា ហៅកាត់ជាភាសាអង់គ្លេសថា «STEM»។
• គម្រោងនេះបានបង្កើនឱកាសសិក្សាសម្រាប់និស្សិតឧត្តមសិក្សាច្រើនជាង ១២៨ ០០០នាក់ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងនោះច្រើនជាងពាក់កណ្ដាលជានារី ដោយផ្តល់ឱ្យពួកគេនូវជំនាញជាក់ស្តែងដែលកំពុងមានតម្រូវការ និង​ធ្វើឱ្យពួកគេកាន់តែមានសមត្ថ​ភាពប្រកួតប្រជែងនៅក្នុងទីផ្សារការងារទៀត​ផង​។
• គម្រោងដំណាក់កាលទី២ ដែលមានតម្លៃ​ថវិកា ៨០លានដុល្លារអាម៉េរិក​ នឹងជួយដល់និស្សិតជាង ៣២ ០០០នាក់ តាមរយៈការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពកម្មវិធីសិក្សា និងការធ្វើឌីជីថលនីយកម្មនៃការផ្តល់ការអប់រំ ដើម្បី​ឱ្យនិស្សិតទាំងនោះ​បាន​ត្រៀមខ្លួនជាស្រេចសម្រាប់ការងារទាំងនៅ​ក្នុងផ្នែក​ឧស្សាហកម្មក្នុងស្រុក និងឱកាសការងារជាលក្ខណៈអន្តរជាតិ។

ស្ថិតក្នុងឯកសណ្ឋានបន្ទប់ពិសោធន៍ពណ៌ស ​ពាក់​សំណាញ់គ្រប​សក់ និងពាក់​ម៉ាស់, កញ្ញា ឡាន លី ដែល​ជា​និស្សិតឆ្នាំទី៣ កំពុងភ្ជុងអារម្មណ៍យ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ជាមួយមិត្តរួមថ្នាក់របស់នាង នៅក្នុងបន្ទប់ពិសោធន៍ស្ទែម (STEM)។ នាងបានដាក់សំណាកផ្លែឈើជាច្រើនចំណិតចូលទៅក្នុងម៉ាស៊ីនសម្ងួត ដើម្បី​ធ្វើតេស្តយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្នលើដំណើរការបឺតយកសំណើមចេញពីចំណិតផ្លែឈើនីមួយៗ។

លីបានពន្យល់ដូច្នេះថា៖ «ខ្ញុំជ្រើសរើសមុខវិជ្ជានេះ ពីព្រោះប្រទេសកម្ពុជាជាប្រទេសកសិកម្ម។ យើងដាំផ្លែឈើ និងបន្លែបានច្រើន។ ប្រសិនបើយើងអាចកែច្នៃបានល្អ យើងអាចបង្កើនគុណភាពផលិតផលក្នុងស្រុក ហើយថែមទាំងអាចប្រកួតប្រជែងសម្រាប់ការនាំចេញទៀតផង»។

ជា​អ្នក​មាន​ដើម​កំណើតនៅ​ខេត្តបាត់ដំបង កញ្ញា ឡាន លី ដឹងច្បាស់ណាស់​អំពីសក្ដានុពលនៃវិស័យកសិកម្មរបស់កម្ពុជា ទាំងនៅក្នុងស្រុកកំណើតរបស់នាង និងនៅ​ទូទាំងប្រទេស។ បន្ទាប់ពីរៀនចប់វិទ្យាល័យ នាងបានជ្រើសរើសបន្តការសិក្សាថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រផ្នែកកែច្នៃចំណីអាហារ នៅសាកលវិទ្យាល័យជាតិបាត់ដំបង។

ថ្វីត្បិតតែនាង​មានជម្រើសទៅសិក្សានៅភ្នំពេញ ដែលជាទីក្រុងធំជាងគេ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស និងមានឱកាសទូលំទូលាយជាងក៏ដោយ ក៏កញ្ញា ឡាន លី មាន​​ចិត្ត​ទាក់​ទាញចំពោះ​​សាកលវិទ្យាល័យនៅ​ក្នុងស្រុករបស់នាងខ្លាំង​ជាង​។ អ្វីដែលធ្វើ​ឱ្យ​នាង​ចាប់​អារម្មណ៍ខ្លាំងគឺ​បរិវេណសាកលវិទ្យាល័យ​ដ៏ធំទូលាយ បរិស្ថានស្អាតនិងស្វាគមន៍ និង​វត្តមានរបស់គ្រូឧទ្ទេស និងសាស្រ្តាចារ្យមានបទពិសោធន៍ ដែលជាអតីតនិស្សិតបញ្ចប់ការសិក្សាពីសាកលវិទ្យាល័យក្នុងស្រុក និងនៅបរទេស។ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរបស់សាកលវិទ្យាល័យ រួមមានបណ្ណាល័យទំនើប អគារ STEM និងមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវនិងបណ្តុះបណ្តាលកសិកម្ម បាន​ផ្តល់ឱ្យ​និស្សិត​នូវ​ធនធាន​ច្រើន​សម្រាប់​ធ្វើការស្រាវជ្រាវ និងអនុវត្តទ្រឹស្ដី។

អគារ STEM មិនមែនគ្រាន់តែជាកន្លែងសម្រាប់រៀនតាមកម្មវិធីសិក្សាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏ជាកន្លែងដែលនាងធ្វើការពិសោធន៍ និងត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ការប្រកួតប្រជែងផងដែរ។ ជារៀងរាល់ថ្ងៃ កញ្ញា ឡាន លី ចំណាយពេលច្រើនម៉ោងនៅក្នុងបន្ទប់ពិសោធន៍។ នៅក្នុងបន្ទប់នេះ នាងបានបង្កើតរូបមន្តសម្រាប់ផលិតម្សៅមើមយេន (beetroot) ដែលបានឈ្នះរង្វាន់លេខមួយនៅក្នុងការប្រកួតប្រជែងធុរកិច្ចរបស់​ សហគ្រិនខ្មែរ ​(Khmer Enterprise) កាល​ពី​ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣។ ជ័យជម្នះនោះបានធ្វើ​ឱ្យនាងមាន​ទំនុកចិត្តលើខ្លួន​ឯង​កាន់​តែខ្លាំង ក៏​ដូច​ជា​ជំរុញទឹកចិត្ត​នាង​ឱ្យ​ខិតខំ​បន្ត​ទៅសម្រេច​មហិច្ឆតារបស់នាង ថែមទៀត។

ដូចកញ្ញា​ ឡាន លី ដែរ, លោក សាក់ ម៉េងស៊ឺ និស្សិតឆ្នាំទីបួនផ្នែកបច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន មានមោទនភាពចំពោះបច្ចេកវិទ្យាទំនើបដែលមាននៅក្នុងអគារ STEM នេះណាស់។ ធនធានទាំងនេះមានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់ការស្រាវជ្រាវ និងការសិក្សាផ្នែកសរសេរកម្មវិធី(កូដ)របស់គាត់។ ម៉េងស៊ឺ​និយាយ​ថា៖ «ខ្ញុំគ្មាន​លទ្ធភាពទិញកុំព្យូទ័រដែលមានសមត្ថភាពខ្ពស់សម្រាប់ការសរសេរកូដបានទេ។ ប៉ុន្តែអគារ STEM បានធ្វើឱ្យខ្ញុំ អាចឈាន​ទៅសម្រេចក្តីស្រមៃរបស់ខ្ញុំបាន​»។

លោក ថាយ ថាត់ថៃ និស្សិតឆ្នាំទីប្រាំផ្នែកវិស្វកម្មសំណង់ស៊ីវិល ក៏មានអារម្មណ៍ដូចគ្នានេះដែរ។ សម្រាប់រូបគេ​ អគារ STEM មានសារៈសំខាន់ណាស់ សម្រាប់ធ្វើឱ្យចំណេះដឹងរបស់​គាត់កាន់​តែ​មាន​ភាព​ស៊ីជម្រៅ តាមរយៈការអនុវត្តជាក់ស្តែង បន្ទាប់ពីបានរៀនទ្រឹស្តីក្នុងថ្នាក់។ ថាតថៃ ប្រើប្រាស់ឧបករណ៍របស់មន្ទីរពិសោធន៍ដើម្បីសាកល្បងគុណភាពបេតុង ដែក និងដី។ ថាត់ថៃនិយាយថា៖ «ការអនុវត្តជាក់ស្តែងនៅទីនេះបានពង្រឹងជំនាញ និងសមត្ថភាពរបស់ខ្ញុំ។ ពេលខ្ញុំទៅធ្វើ​កម្មសិក្សា វាបានជួយឱ្យខ្ញុំទទួលបានការយល់ដឹងកាន់តែស៊ីជម្រៅ និងផ្តល់ឱ្យខ្ញុំនូវគុណសម្បត្តិជាក់ស្តែងនៅកន្លែងការដ្ឋាន​ផ្ទាល់​»។

លោក រឿន លីម៉េង ជាសាស្ត្រាចារ្យផ្នែកកសិកម្ម និងកែច្នៃអាហារ បានពន្យល់ពីរបៀបដែលនិស្សិតចាប់ផ្តើមប្រើប្រាស់បន្ទប់ពិសោធន៍។ «នៅក្នុងឆ្នាំដំបូង ពួកគេទទួល​បាន​ការ​ណែនាំឱ្យស្គាល់ឧបករណ៍ និងរៀនពីនីតិវិធីត្រឹមត្រូវនៅក្នុងបន្ទប់ពិសោធន៍។ នៅក្នុងឆ្នាំទីពីរ ពួកគេធ្វើការស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងមុខវិជ្ជារៀងៗខ្លួន​។ លុះដល់ឆ្នាំទីបី ពួកគេភាគ​ច្រើនធ្វើ​ការ​ស្ម័គ្រចិត្ត ឬធ្វើកម្មសិក្សានៅក្នុងបន្ទប់ពិសោធន៍ ដើម្បីបង្កើនជំនាញ និងបទពិសោធន៍ជាក់ស្តែង»។ លោក លីម៉េង ដែលជាអតីតនិស្សិតនៃសាកលវិទ្យាល័យជាតិបាត់ដំបង និងបច្ចុប្បន្នកំពុងបន្តការសិក្សាថ្នាក់អនុបណ្ឌិតដោយមានការគាំទ្រពីគម្រោង មានសុទិដ្ឋិនិយមថា ចំណេះដឹង និងបទពិសោធន៍ដែលនិស្សិតទទួលបាននៅក្នុងអគារ​ STEM នឹងផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ច្រើន​សម្រាប់​ពួកគេស្វែងរកការងារធ្វើបន្ទាប់ពីបញ្ចប់ការសិក្សា។

សាកលវិទ្យាល័យជាតិបាត់ដំបង ស្ថិត​ក្នុងចំណោមគ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សាសាធារណៈចំនួនប្រាំបួន ដែលទទួល​បានការ​គាំទ្រពីគម្រោងកែលម្អការអប់រំឧត្តមសិក្សា ដែលមានក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា ជា​អ្នក​អនុវត្ត​ ក្រោមជំនួយ​​ហិរញ្ញប្បទានពីធនាគារពិភពលោក។ នៅទូទាំងប្រទេស គម្រោងនេះបានបង្កើតកម្មវិធីសិក្សាចំនួន ៦៧, ផ្តល់មូលនិធិដល់គម្រោងស្រាវជ្រាវចំនួន ៥៣ និងបានបង្កើត ឬជួសជុលបន្ទប់ពិសោធន៍ចំនួន ១៦១។

តាមរយៈការគាំទ្រផ្ទាល់ពីគម្រោង សាកលវិទ្យាល័យជាតិបាត់ដំបង មានលទ្ធ​ភាព​សាងសង់អគារ STEM និងមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវ និងបណ្តុះបណ្តាលកសិកម្ម។ អគារ STEM មានបន្ទប់ពិសោធន៍ចំនួន ២០ ដែលមាន​បំពាក់យ៉ាងពេញលេញដោយឧបករណ៍បច្ចេកទេស និងឧបករណ៍ធ្វើតេស្តសម្រាប់ផ្នែក​សំណង់ អេឡិចត្រូនិច និងគ្រឿងម៉ាស៊ីនផ្សេងៗទៀត។

គម្រោងនេះក៏បានវិនិយោគលើធនធានមនុស្សផងដែរ។ បុគ្គលិកសាកលវិទ្យាល័យនេះ​ជាង ៥៤០នាក់ ទទួលបាន​ការបណ្តុះបណ្តាលអភិវឌ្ឍន៍វិជ្ជាជីវៈ ហើយ ២៧ នាក់បានបន្តការសិក្សាថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់ និងថ្នាក់​បណ្ឌិត នៅសាកលវិទ្យាល័យក្នុងប្រទេសកម្ពុជា និងនៅបរទេស រួមមានប្រទេស​អូស្ត្រាលី សហរដ្ឋអាមេរិក ថៃ និងហុងកុង។ គោលបំណងចម្បងនៃគម្រោងទាំងពីរដំណាក់កាល គឺដើម្បីគាំទ្រដល់កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់កម្ពុជាក្នុងការបង្កើនគុណភាពនៃការអប់រំឧត្តមសិក្សា និងការស្រាវជ្រាវ ជាពិសេស ក្នុង​ផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រ បច្ចេកវិទ្យា វិស្វកម្ម និងគណិតវិទ្យា។ ​ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីនៃការបង្រៀន និងការស្រាវជ្រាវមួយ​កាន់តែរឹងមាំ គឺ​ជា​ការណ៍មួយ​សំខាន់​​សម្រាប់​ផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ដល់និស្សិត និងអ្នកធ្វើការជំនាន់ក្រោយ។

ឯកឧត្តម សុក ឃន សាកលវិទ្យាធិការនៃសាកលវិទ្យាល័យជាតិបាត់ដំបង មានការកោតសរសើរយ៉ាងខ្លាំងចំពោះការប្រែប្រួលជាវិជ្ជ​មាន​ដែលគម្រោងនេះបាននាំមកជូនសាកលវិទ្យាល័យបាត់ដំបង​​។ ឯកឧត្តមបានដាក់ចេញនូវចក្ខុវិស័យដ៏មុតស្រួចមួយ ដើម្បីប្រែក្លាយសាកលវិទ្យាល័យឱ្យក្លាយជាគ្រឹះស្ថានពហុជំនាញឈានមុខគេផ្នែកអប់រំ និងស្រាវជ្រាវ សម្រាប់​បម្រើដល់តម្រូវការទូលំទូលាយនៅ​ក្នុង​តំបន់ភាគពាយ័ព្យនៃប្រទេស​កម្ពុជា។

ជាមួយការគាំទ្រយ៉ាងខ្លាំងពីសំណាក់​ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា និងតាមរយៈភាពជាដៃគូជាមួយវិទ្យាល័យក្នុងតំបន់ សាកលវិទ្យាល័យនេះ​មាន​ចំនួននិស្សិត​កាន់​តែ​ច្រើន​ឡើងៗចូលរៀននៅទីនោះ​។ នៅក្នុង​ឆ្នាំ​២០២៥ សាកលវិទ្យាល័យ​នេះ​មាន​និស្សិត​ដល់ទៅជាង​ ៧៦០០នាក់ ធៀបទៅនឹង​ឆ្នាំ​២០១៨ ដែល​មានត្រឹមតែ ៣០០ នាក់ ប៉ុណ្ណោះ។ លោក មានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្វីដែលធ្វើឱ្យខ្ញុំភ្ញាក់ផ្អើល និងធ្វើឱ្យខ្ញុំមានមោទនភាពបំផុត គឺ និស្សិតរបស់យើងច្រើនជាង ៦៥% ជាស្ត្រី ហើយភាគច្រើនបានជ្រើសរើសរៀនវិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យា»។ ជាមួយការទទួលបានឱកាសកាន់តែប្រសើរ និងទូលំទូលាយជាងមុនសម្រាប់​ចាប់​យក​អាជីពដែលមានប្រាក់ខែខ្ពស់ក្នុងវិស័យវិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យាសម្រាប់ស្ត្រីកម្ពុជា គម្លាតយេនឌ័រនៅក្នុងទីផ្សារការងារត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងរួមតូចជាងមុន។

អ្នកស្រី ហ៊ុន ស៊ីយ៉ា ប្រធានដេប៉ាតឺម៉ង់កែច្នៃចំណីអាហាររបស់សាកលវិទ្យាល័យនេះ បានកត់សម្គាល់ថា ការកែលម្អជាបន្តបន្ទាប់នៅក្នុងកម្មវិធីសិក្សា បាននាំឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរគួរឱ្យកត់សម្គាល់ចំពោះនិស្សិតបញ្ចប់ការសិក្សា។ លោកស្រី ស៊ីយ៉ា​​មាន​ប្រសាសន៍ថា៖ «ពួកគេបានក្លាយជាមនុស្សដែលមានគំនិតច្នៃប្រតិដ្ឋ​ ឆ្លាតវៃ និងក្លាហានជាងមុន។ មន្ទីរពិសោធន៍របស់សាកលវិទ្យាល័យអនុញ្ញាតឱ្យនិស្សិតប្រែក្លាយ​គំនិតទៅជាផលិតផលជាក់ស្តែង ចូលរួមក្នុងការប្រកួតប្រជែង និងបង្ហាញស្នាដៃរបស់ពួកគេជាសាធារណៈ”។

អ្នកស្រី ហ៊ុន ស៊ីយ៉ា ខ្លួនឯងក៏បានទទួលផលប្រយោជន៍ពីការអភិវឌ្ឍវិជ្ជាជីវៈតាមរយៈគម្រោងនេះ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកស្រី​បណ្តុះជំនាញស្រាវជ្រាវរបស់ខ្លួន​បាន​​កាន់តែស៊ីជម្រៅ។ ពេលនេះ​អ្នកស្រីកំពុងបន្តការសិក្សានៅ​ថ្នាក់បណ្ឌិត តាមរយៈ​​ការ​ជួយ​ឧបត្ថម្ភគាំទ្រពី​គម្រោងដំណាក់កាលទី២។

ឱកាសទាំងនេះបានពង្រឹងបន្តិចម្តងៗនូវទំនុកចិត្ត និងសមត្ថភាព​​របស់និស្សិតនៅក្នុង​ផ្នែកនវានុវត្តន៍។ ការចូលរួមរបស់និស្សិតក្នុងការប្រកួតប្រជែងឥឡូវនេះ បានពង្រីកហួសពីប្រទេសកម្ពុជាទៅទៀត។ និស្សិតមួយក្រុមរបស់​សាកលវិទ្យាល័យ បានទៅ​ចូលរួមប្រកួតក្នុងការសរសេរកូដអន្តរជាតិមួយនៅប្រទេសចិន ដោយទទួលបានចំណាត់ថ្នាក់លេខ ២។

តាមរយៈសកម្មភាព​ផ្សព្វផ្សាយ ឥទ្ធិលនៃគម្រោងកែលម្អការអប់រំឧត្តមសិក្សា បានរាលដាលទៅ​​ហួសពីបរិវេណសាលាទៅទៀត។ គំនិតផ្តួចផ្តើមមួយក្នុងចំណោមគំនិតផ្តួចផ្តើមជាច្រើន​ បាន​គាំទ្រដល់សហគ្រាសក្នុងស្រុកនៅភាគពាយ័ព្យ ក្នុងកិច្ច​ខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីបង្កើនគុណភាពផលិតផល និងពិសោធន៍ជាមួយនឹងគំរូថ្មីៗ ដោយមាននិស្សិតចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងការស្រាវជ្រាវ។ សាកលវិទ្យាល័យក៏បានចាប់ដៃគូជាមួយវិទ្យាល័យ និងអនុវិទ្យាល័យក្នុងតំបន់ លើជំនាញបំណិន​ជីវិត និងការបណ្តុះបណ្តាលកសិកម្ម រួមទាំងការបង្កាត់ពូជដំណាំផងដែរ។ ទំនាក់ទំនងកាន់តែជិតស្និទ្ធ​រវាងសាកលវិទ្យាល័យ និងឧស្សាហកម្មក្នុងស្រុក ជួយ​ធានាឱ្យ​និស្សិតអាច​បញ្ចប់ការសិក្សាដោយ​មាន​ជំនាញដែលអាជីវកម្មត្រូវការ ជំរុញឱកាសការងារ និងសេដ្ឋកិច្ចឱ្យកាន់តែ​មាន​កំណើន​ឡើង​​ថែម​ទៀត​។

អគារ STEM បានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលដ៏សំខាន់សម្រាប់និស្សិតផ្នែកកែច្នៃចំណីអាហារ សរសេរកូដ វិស្វកម្មសំណង់ស៊ីវិល និងវិស័យពាក់ព័ន្ធ ដូចជាវិស្វកម្មអគ្គិសនី អេឡិចត្រូនិច និងប្រព័ន្ធស្វ័យប្រវត្តិកម្ម។ អគារនេះ​គាំទ្រដល់ការអភិវឌ្ឍជំនាញស្រាវជ្រាវ ជំរុញ​នវានុវត្តន៍ និងជួយនិស្សិតក្នុង​ការ​ធ្វើឱ្យស៊ីជម្រៅនូវការយល់ដឹងរបស់ពួកគេ តាមរយៈការអនុវត្តទ្រឹស្តីក្នុងបរិយាកាសជាក់ស្តែង។ អ្វីដែលសំ​ខាន់​បំផុតនោះ គឺវាដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការអភិវឌ្ឍធនធានមនុស្សជំនាន់ក្រោយរបស់កម្ពុជា នៅក្នុងវិស័យវិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យា។