កម្ពុជា

សេដ្ឋកិច្ច​កម្ពុជា​បាន​រីកចម្រើន​ខ្លាំង​ក្នុង​អំឡុងពីរ​ទសវត្សរ៍​មុន​ពេល​ជំងឺ​កូវីដ-19 ប៉ះពាល់។ ចន្លោះ​ឆ្នាំ២០០០ ដល់ ២០១៩ កំណើន​សេដ្ឋកិច្ច​ប្រចាំឆ្នាំ​មានជា​មធ្យម៨,២ ភាគរយ ដោយ​ធ្វើ​ឲ្យ​កម្ពុជា​ក្លាយ​ជា​ប្រទេស​មាន​កំណើន​សេដ្ឋកិច្ច​លឿន​បំផុត​លំដាប់ទី៥ លើ​ពិភពលោក។ កំណើន​នោះ​ត្រូវ​បាន​នាំមុខ​ជា​ចម្បង​ដោយ​វិស័យ​ទេសចរណ៍ ការនាំចេញ​ផលិតកម្ម អចលនទ្រព្យ និង​សំណង់។ បន្ទាប់​ពី​ឈាន​ដល់​កម្រិត​ប្រទេស​មានប្រាក់ចំណូល​មធ្យម​កម្រិត​ទាប​ក្នុង​ឆ្នាំ២០១៥ កម្ពុជា​បាន​កំណត់​ទិសដៅ​ឱ្យ​ក្លាយ​ជា​ប្រទេសមានប្រាក់ចំណូល​ខ្ពស់​​ត្រឹម​ឆ្នាំ២០៥០។ ជំងឺ​កូវីដ-19 បាន​បណ្ដាល​ឱ្យ​ប្រទេសនេះ​ជួប​បាតុភូត​ធ្លាក់ចុះ​សេដ្ឋកិច្ច​លើក​ដំបូង​ក្នុង​រយៈពេល២៥ ឆ្នាំ ពីព្រោះ​សេដ្ឋកិច្ច​បាន​ថយចុះដល់ដក ៣,៦ ភាគរយ​ក្នុង​ឆ្នាំ២០២០។ បន្ទាប់មក​សេដ្ឋកិច្ចត្រូវ​បាន​ស្ដារ​ត្រឡប់​វិញ​បន្តិច​ម្តងៗ ដោយ​កំណើន​រំពឹង​ទៅដល់​ប្រហែល៦,០ ភាគរយ​ក្នុង​ឆ្នាំ២០២៤។

Read More

Read Less

សកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចបានបន្តរឹងមាំនៅដើមឆ្នាំ២០២៥ ដោយបាននាំមុខជាចម្បងពីការនាំចេញទំនិញកាន់តែរឹងមាំ ការស្តារឡើងវិញនៃការនាំចេញសេវាកម្ម (ជាពិសេសប្រាក់ចំណូលពីទេសចរណ៍) និងការប្រើប្រាស់ឯកជនកាន់តែខ្លាំង។ ទោះជាយ៉ាងណា សកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចនៅតែមិនស្មើគ្នារវាងវិស័យផ្សេងៗ។ វិស័យផ្លូវការជាពិសេសការនាំចេញផលិតកម្ម នៅតែរឹងមាំ។ ផ្ទុយទៅវិញ សកម្មភាពនៅវិស័យមិនផ្លូវការ (ពិសេសលក់រាយ និងសេវាកម្មមិនផ្លូវការ) មិនបានប្រសើរ ដូច្នេះហើយវាបាននាំឱ្យមានការបន្ថយល្បឿនខ្លាំងនៃកំណើនឥណទានក្នុងស្រុក និងការកែតម្រូវទីផ្សារផ្ទះសំបែងដែលកំពុងបន្តកើតមាន។

ការស្តារឡើងវិញមិនស្មើគ្នា ភាពប្រែប្រួលតម្លៃថ្លៃឡើង និងបំណុលគ្រួសារកើនឡើង ក៏បានប៉ះពាល់ដល់ចំណូលសុទ្ធរបស់គ្រួសារ (real household disposable incomes) ជាពិសេសសម្រាប់គ្រួសារក្រីក្រដែលពឹងផ្អែកលើវិស័យកសិកម្ម និងសេវាកម្មច្រើនជាងគេ។ ពីខាងក្រៅប្រទេសវិញបានប្រឈមនឹងហានិភ័យកើនឡើង រួមមានបញ្ហាចេញពីភាពមិនប្រាកដប្រជាផ្នែកគោលនយោបាយ និងការផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយពាណិជ្ជកម្មដែលអាចប៉ះពាល់។

អានបន្ថែម

អានសង្ខេប

ក្នុងទសវត្សរ៍មុនជំងឺមហន្តរាយរាតត្បាត កម្រិតភាពក្រីក្របានថយចុះជាង១,៦ ភាគរយក្នុងមួយឆ្នាំ ដោយសារទទួលបានប្រាក់ចំណូលពីការងារ (ពិសេសប្រាក់ឈ្នួល) កើនឡើង។ ជំងឺកូវីដ-19 និងការកើនឡើងតម្លៃថាមពល និងស្បៀងអាហារពិភពលោក បានបង្ករឱ្យភាពក្រីក្រកើនឡើងរហូតដល់ឆ្នាំ២០២៣ ប៉ុន្តែការស្ដារសេដ្ឋកិច្ចឡើងវិញ និងអតិផរណាមធ្យម បានជួយបន្ថយអត្រាភាពក្រីក្រនេះមកវិញខ្លះ។ ទោះយ៉ាងណា អត្រាភាពក្រីក្រនៅមិនទាន់ត្រឡប់ទៅកម្រិតមុនជំងឺមហន្តរាយរាតត្បាតទាំងស្រុង នៅឡើយទេ ដោយផ្នែកមួយបណ្តាលមកពីការស្ដារសេដ្ឋកិច្ចវិស័យទេសចរណ៍ និងសំណង់មិនទាន់ពេញលេញ។

ចន្លោះពីខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២០ ដល់ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៤ រាជរដ្ឋាភិបាលបានពង្រីកជំនួយសង្គមទៅកាន់គ្រួសារក្រីក្រ និងងាយរងគ្រោះ ដើម្បីទប់ស្កាត់ការបាត់បង់ចំណូលដោយសារជំងឺមហន្តរាយរាតត្បាត។ ជំនួយនេះបានការពារប្រជាជនកម្ពុជារាប់រយពាន់នាក់មិនឱ្យធ្លាក់ចូលទៅក្នុងភាពក្រីក្រ និងបានបន្ថយកម្រិតភាពក្រីក្រសម្រាប់អ្នកដែលកំពុងលំបាករួចស្រេចមកហើយ។ នៅខែមេសា ឆ្នាំ ២០២៤ រាជរដ្ឋាភិបាលបានដាក់ឱ្យប្រើ «គម្រោងកញ្ចប់គ្រួសារ» ដែលផ្តល់ជំនួយសង្គមជាប្រចាំដល់គ្រួសារក្រីក្រ និងងាយរងគ្រោះ។

កម្ពុជាបានប្រសើរឡើងលើលទ្ធផលផ្នែកសុខាភិបាល ការអភិវឌ្ឍកុមារដំបូង និងការអប់រំបឋមនៅតំបន់ជនបទ។ ចន្លោះពីឆ្នាំ២០០០ ដល់ ២០២១ អត្រាមរណភាពរបស់ទារកបានបន្ថយពី ៩៥ ករណី ចុះមកនៅ ១២ ករណី ក្នុង១០០០ កំណើត ហើយអត្រាមរណភាពរបស់កុមារអាយុក្រោមប្រាំឆ្នាំបានបន្ថយពី១២៤ ចុះមកនៅ១៦ ករណី ក្នុងមួយ១០០០ កំណើត។ ទោះមានការរីកចម្រើនបែបនេះក្តី សូចនាករធនធានមនុស្សនៅតែយឺតជាងប្រទេសមានប្រាក់ចំណូលមធ្យមកម្រិតទាបផ្សេងៗទៀត។ នៅឆ្នាំ​២០២០ កុមារដែលកើតនៅកម្ពុជាត្រូវបានរំពឹងថាមានសមត្ថភាពផលិតត្រឹមតែ ៤៩ ភាគរយ នៅពេលដែលពួកគេពេញវ័យ ដែលពួកគេគួរតែបានទទួលការអប់រំគុណភាពពេញលេញ សុខភាពល្អ និងអាហារូបត្ថម្ភត្រឹមត្រូវក្នុងអំឡុងពេលវ័យកុមារ។

កម្ពុជាបានបង្កើនអត្រាចូលរៀន សាងសង់សាលាថ្មីៗ និងកែលម្អការទទួលបានការសិក្សា ប៉ុន្តែសិស្សានុសិស្សជាច្រើនមិនទាន់ទទួលបានជំនាញមូលដ្ឋានក្នុងអាន និងគណិតវិទ្យា ដែលវាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការសិក្សានាពេលអនាគត និង កម្លាំងពលកម្មដ៏មានសក្តានុពល។ តម្រូវការការប្រើប្រាស់ និងការអភិវឌ្ឍសក្តានុពលដ៏ធំដែលមិនទាន់ត្រូវបានប្រើប្រាស់របស់សិស្សានុសិស្សទាំងនេះ គឺជាការងារដែលត្រូវធ្វើជាបន្ទាន់។

កំណែទម្រង់គន្លឹះៗត្រូវតែធ្វើឡើងដើម្បីឱ្យកម្ពុជាអាចរក្សាកំណើនប្រកបដោយបរិយាបន្នបាន បង្កើនសមត្ថភាពប្រកួតប្រជែង គ្រប់គ្រងទ្រព្យសម្បត្តិធម្មជាតិប្រកបដោយចីរភាព និងធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវការទទួលបានសេវាសាធារណៈប្រកបដោយគុណភាព។ កង្វះខាតផ្នែកហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនៅតែធំធេង ហើយត្រូវការ​ភាពតភ្ជាប់កាន់តែខ្លាំង និងការវិនិយោគច្រើនទៀតក្នុងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទូទាំងតំបន់ជនបទ និងទីក្រុង។ ការបន្ថែមពិពិធកម្មសេដ្ឋកិច្ចនាពេលខាងមុខ នឹងទាមទារការលើកទឹកចិត្តចំពោះសហគ្រាស ការពង្រីកការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា និងការបង្កើតជំនាញថ្មីៗ ដើម្បីឆ្លើយតបតាមតម្រូវការថ្មីៗរបស់ទីផ្សារពលកម្ម។ ស្ថាប័នសាធារណៈដែលមានទំនួលខុសត្រូវ និងឆ្លើយតបបានឆាប់រហ័ស ក៏មានសារៈសំខាន់ណាស់ដែរ។ ការបង្កើនការវិនិយោគក្នុងមូលធនមនុស្ស គឺសំខាន់ណាស់សម្រាប់ការទទួលបានតាមមហិច្ឆតារបស់កម្ពុជាដែលចង់ឱ្យប្រទេសមានចំណូលខ្ពស់ក្នុងឆ្នាំ ២០៥០។

អានបន្ថែម

អានសង្ខេប

ក្របខណ្ឌភាពជាដៃគូរសម្រាប់ប្រទេស (CPF)ថ្មីរបស់ក្រុមធនាគារពិភពលោកសម្រាប់កម្ពុជា ឆ្នាំសារពើពន្ធ ២០២៥–២០២៩ ផ្តោតលើគោលបំណងកំពូលបី ដែលសុទ្ធសឹងតែស្របតាមអាទិភាពរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ដូចដែលបានបញ្ជាក់ក្នុងយុទ្ធសាស្ត្របញ្ចកោណ៖

• កែលម្អលទ្ធផលមូលធនមនុស្ស ជាពិសេសក្នុងការសិក្សាមូលដ្ឋាន។
• បង្កើនសមត្ថភាពប្រកួតប្រជែង ដោយបម្លែងម៉ូដែលពីកំណើនសេដ្ឋកិច្ចដែលមានជំនាញទាប និងតម្លៃបន្ថែមទាប ឱ្យក្លាយជាម៉ូដែលដែលផ្តល់ការងារដែលមានគុណភាពល្អ និងចំណូលខ្ពស់ជាងមុនសម្រាប់មនុស្សម្នាក់ៗ ដោយជៀសវាងកំណើនដែលមានការបំពុលបរិយាកាសខ្ពស់។
• ថែរក្សាគុណភាពនៃជីវភាព ដោយបង្កើតការទ្រទ្រង់​ឱ្យបានមាំមួនចំពោះវិបត្តិ និងការដោះស្រាយនឹងការធ្លាក់ចុះនៃគុណភាពធនធានធម្មជាតិ ក៏ដូចជាឥទ្ធិពលនៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។

ផ្នែកផ្សេងៗទៀតដែលការគាំទ្រដល់យុទ្ធសាស្រ្តនេះមានដូចជា ការពង្រឹងអភិបាលកិច្ច និងការពង្រឹងស្ថាប័ន នឹងផ្តោតលើគណនេយ្យភាព ការចូលរួម និងភាពតម្លាភាព។ អត្តរាគមន៍ផ្សេងៗក្រោមកម្មវិធី CPF នេះ ក៏នឹងជួយលើបញ្ហាយែនឌ័រ និងបរិយាបន្ន សម្របតាមនិងភាពធន់នៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ក៏ដូចជាការផ្ទេរទៅឌីជីថលផងដែរ។

កម្មវិធីលើផ្នែកចំណេះដឹង គឺជាផ្នែកសំខាន់មួយនៃការចូលរួមរបស់ធនាគារពិភពលោកនៅកម្ពុជា។ ការស្រាវជ្រាវរបស់ធនាគារពិភពលោក—លើវិស័យម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច និងសមត្ថភាពប្រកួតប្រជែង ការគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ អភិវឌ្ឍន៍ឌីជីថល យែនឌ័រ និងបរិយាបន្នសង្គម បរិយាបន្នហិរញ្ញវត្ថុ ភាពក្រីក្រនិងការទទួលបានសេវាសុខភាព និងអាហារូបត្ថម្ភដែលមានគុណភាព ការអប់រំ ការពង្រឹងបណ្តាញអគ្គិសនី បរិស្ថានប្រកបដោយចីរភាព និងការគាំពារ​សង្គម និងការងារ—ជួយបង្កើនការយល់ដឹងអំពីបញ្ហាប្រឈមក្នុងកិច្ចអភិវឌ្ឍដែលកំពុងប្រឈមនៅកម្ពុជា និងជំរុញការពិភាក្សាអំពីគោលនយោបាយអភិវឌ្ឍន៍ជាមួយភាគីពាក់ព័ន្ធជាច្រើន។

អានបន្ថែម

អានសង្ខេប