Język strony:

ARTYKUŁ SPECJALNY

Innowacje w Polsce – odpowiedź na pytanie za 10 miliardów EUR

19 sierpnia 2013

Innowacje – opracowanie i komercjalizacja nowych na rynku produktów oraz usług – stanowi zarówno wyzwanie, jak i szansę dla przyszłych perspektyw Polski.

GŁÓWNE PUNKTY ARTYKUŁU
  • Polska, jako kraj o wysokich odchodach, jest zdeterminowana by zapewnić zrównoważony i trwały wzrost dochodów dla 40% mieszkańców o najniższych dochodach
  • Innowacje uważane są za kluczowy element rozwoju Polski; 10 mld EUR z funduszy strukturalnych UE zostanie spożytkowane na stymulowanie badań prowadzonych z myślą o zastosowaniach komercyjnych, w szczególności w sektorze prywatnym
  • Korzystając z odpłatnych usług doradczych (RAS) Grupy Banku Światowego, twórcy polityki państwa stworzyli grupę ekspertów z całego świata - w tym Chile, Izraela i Danii – w celu opracowania strategii i programów najlepszego wydatkowania wyżej wspomnianych środków.

Minęło niemal dziesięć lat od przystąpienia Polski do Unii Europejskiej; w tym czasie wprowadzono w Polsce szereg reform gospodarczych i społecznych, które przekształciły jej gospodarkę i pozwoliły na zdumiewająco szybką konwergencję z innymi krajami członkowskimi UE. Mimo, że Polska była jednym z nielicznych krajów, które w okresie kryzysu gospodarczego zdołały utrzymać relatywnie szybkie tempo wzrostu gospodarczego, jej gospodarka obecnie zwalnia i oczekuje się, że wzrost w 2013 roku wyniesie zaledwie około 1%.

Pomimo spadku koniunktury, Polska nadal realizuje kluczowe inicjatywy gospodarcze, w tym inicjatywy zawarte w Strategii Europa 2020. Nie ustaje również w swoich wysiłkach mających na celu zapewnienie trwałego wzrostu dochodów 40% najmniej zarabiających – czego dowodem jest zatwierdzona niedawno  Strategia Partnerstwa (Counrty Partnership Strategy)  z Grupą Banku Światowego.   W ramach tych wysiłków, twórcy polityki państwa podkreślili nadrzędne potrzeby Polski odnośnie postępu w sferze innowacji napędzanych przez sektor prywatny – jest to jeden z obszarów stanowiących dla kraju największe wyzwanie.   

Pomimo podejmowanych w ostatnich latach wysiłków na rzecz poprawy sytuacji w obszarze innowacji, Polska nadal pozostaje w tyle za innymi jeśli chodzi o ogólne wydatki na działalność badawczo-rozwojową.  W roku 2010, polskie wydatki na badania i rozwój wyniosły zaledwie 0.74% produktu krajowego brutto (PKB) – mniej niż połowę nakładów, jakie ponosi sąsiadująca z Polską Republika Czeska, która przeznacza na ten cel 1.56% swojego PKB. Ponadto, bieżące wydatki na badania i rozwój w Polsce plasują się znacznie poniżej celu wyznaczonego w Strategii Europa 2020, wynoszącego 3% PKB, i są tylko nieznacznie bliższe własnemu celowi Polski, wynoszącemu 1.7%. Obecnie, przy wsparciu funduszy strukturalnych UE, Polska podejmuje działania mające na celu poprawę sytuacji.

Nowe relacje

Aby stymulować rozwój innowacji w kraju, Polska aktywnie wdraża liczne instrumenty finansowe, modernizuje infrastrukturę badwczą i buduje  strategiczne międzynarodowe relacje partnerskie. W świetle faktu, iż niemal 10 mld EUR z funduszy strukturalnych zostało przeznaczone bezpośrednio na poprawę rezultatów innowacji, rząd Polski opracowuje nowe strategie mające zapewnić ogólną efektywność nowych i już realizowanych inicjatyw w sferze innowacji. Uznając, że w przeszłości wydatki publiczne na wspieranie innowacji w sektorze prywatnym nie były realizowane tak efektywnie, jak można by się było spodziewać, przedstawiciele urzędów polskich badają obecnie nowe możliwości wydatkowania tych funduszy. W ramach tego procesu, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego włączyło w prace Bank Światowy, korzystając z mechanizmu usług odpłatnych (Reimbursable Advisory Services, RAS), zlecając mu przegląd i recenzję dokumentów strategicznych i operacyjnych sterujących polityką innowacji w kraju do roku 2020, w oparciu o nową koncepcję inteligentnych specjalizacji, opracowaną przez Komisję Europejską. 

Ta nowa relacja podkreśla determinację rządu polskiego do wykroczenia poza wcześniej podejmowane inicjatywy i zbadania nowych możliwości, oferujących skuteczniejszą transformację systemu innowacji – tak w Polsce, jak i w całym regionie. Ilustracją nowych kierunków działań mogą być niedawne warsztaty, zorganizowane przez rząd polski i Grupę Banku Światowego, które odbyły się w dn. 28 czerwca. Uczestnikami warsztatów, które miały na celu prezentację wstępnych wniosków z dokonanego przez Bank Światowy przeglądu krajowych i regionalnych strategii innowacji w oparciu o koncepcję inteligentnych specjalizacji, a także analizę konkretnych instrumentów, które można by zastosować w Polsce w celu stymulowania rozwoju innowacji, byli kluczowi urzędnicy i twórcy polityki z Europy oraz innych krajów - w tym Izraela, Danii i Chile. Angażując podczas warsztatów wiedzę ekspercką spoza regionu, Polska wykazała się chęcią zbadania zagadnienia innowacji z perspektywy globalnej – wyciągnięcia wniosków z najlepszych praktyk w celu odpowiedniego doboru polityki i skali prowadzonych programów. 

Open Quotes

Technology absorption in an economy like Poland’s will still be needed, of course,but there is no reason to continue subsidizing this absorption through government grants. Close Quotes

Marcin Piatkowski
Senior Financial Economist at the World Bank and co-author of the Poland Enterprise Innovation Support Review

Od doganiania do samodzielnego postępu

Rozwinięcie skali innowacji w Polsce do poziomu globalnego jest kluczowym elementem dla dalszego dynamicznego rozwoju gospodarczego. W ciągu ostatnich dwóch dziesięcioleci, trajektoria gospodarcza Polski wyznaczana była przez potrzebę nadrobienia zaległości w stosunku do partnerów zachodnioeuropejskich.  Od roku 1989, dochody liczącej ponad 38 mln osób ludności Polski wzrosły w ujęciu realnym bardziej niż dwukrotnie, co jest najlepszym wynikiem w Europie; w ostatnich latach Polska również rozwijała się szybciej niż którykolwiek z jej środkowoeuropejskich sąsiadów.  Niemniej jednak, utrzymują się różnice poziomu dochodów w porównaniu z krajami Europy Zachodniej. Aby zniwelować te różnice i kontynuować szybką konwergencję, Polska obecnie koncentruje się na stymulowaniu sił napędowych rozwoju gospodarczego, kierując się ku nowej przyszłości ekonomicznej. Innowacje – opracowanie i komercjalizacja nowych na rynku produktów oraz usług – stanowi zarówno wyzwanie, jak i szansę dla przyszłych perspektyw Polski.

W ostatnim dziesięcioleciu, rozwój gospodarczy Polski polegał w większym stopniu na absorpcji technologii – zastosowaniu już istniejących technologii i procesów w nowym środowisku, w którym ich implikacje rynkowe i handlowe nie były w pełni znane – niż na działalności badawczo-rozwojowej czy innowacjach. Obecnie, w miarę tego, jak polska gospodarka zaczyna spowalniać, a globalny kryzys gospodarczy się przedłuża, konieczna jest zmiana polityki, odejście od dawnego modelu rozwojowego i zbadanie nowych kierunków, które umożliwiłyby kontynuację rozwoju obserwowanego w przeszłości. 

„Absorpcja technologii oczywiście nadal będzie konieczna w kraju takim, jak Polska”, mówi Marcin Piątkowski, Senior Financial Economist i współautor raportu Poland Enterprise Innovation Support Review, „jednak nie ma powodów do tego, by nadal subsydiować tę absorpcję poprzez granty rządowe.” “Przyszłość Polski będzie zależała od jej zdolności do wspierania i rozbudowy firm zorientowanych na dzialalność o charakterze globalnym, co umieści Polskę na światowej mapie innowacji. Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2013-20 umożiwi władzom polskim podejmowanie ryzyka na koniecznym poziomie, w celu zapewnienia znaczacego wsparcia przedsiębiorcom i wykorzystania przyznanych 10 mld EUR,” mówi Natasha Kapil, Starszy Specjalista ds. Rozwoju Sektora Prywatnego w Banku Światowym, autorka raportu.

Najnowsza inicjatywa Polski mająca na celu przeniesienie zainteresowania innowacjami poza granice samego kraju oraz regionu europejskiego, jak też przekształcenie relacji strategicznych z Grupą Banku Światowego, wskazuje na chęć zbadania nowych możliwości stymulowania innowacji w Polsce a także stawienia czoła wyzwaniom wiążącym się z innowacjami. Pozostaje tylko pytanie, czy sektor prywatny będzie za nią podążać w kierunku tak wytyczonej nowej przyszłości.